Phòng homestay quanh hồ Tà Đùng thường có điện lưới, đèn và vài ổ cắm, nhưng số ổ cắm có khi không đủ cho cả nhóm sạc cùng lúc, và vào mùa mưa, giông chiều có thể làm mất điện vài giờ hoặc lâu hơn. Phần lớn cơ sở không có máy phát chạy cả đêm; khi mất điện, đèn sạc, đèn pin và cục sạc dự phòng của bạn là thứ quyết định buổi tối trôi qua dễ hay khó.
Điện ở vùng nông thôn cao nguyên đi qua những đường dây dài, xuyên đồi và rừng; một cây đổ, một cú sét có thể làm cả khu mất điện trong lúc chờ sửa. Điều này không phải lỗi của chủ homestay, nhưng mức chuẩn bị của họ, và của bạn, là khác biệt thật. Bài này nói về những gì nên hỏi, nên mang, và cách dùng điện an toàn trong căn phòng không phải nhà mình.
Vì sao vùng hồ hay mất điện vào chiều mùa mưa
Mùa mưa ở vùng cao nguyên quanh Tà Đùng thường có kiểu giông buổi chiều: sáng nắng, trưa oi, chiều mây kéo đen, gió giật, sấm sét rồi mưa to. Gió mạnh làm cành cây chạm hoặc đè lên dây điện, sét đánh gần đường dây làm thiết bị bảo vệ ngắt. Đơn vị điện lực cần thời gian để tìm chỗ hỏng trên những tuyến dây dài, qua địa hình dốc, nên thời gian mất điện khó đoán: có hôm chỉ vài chục phút, có hôm tới sáng.
Ngoài ra, có những lần cắt điện theo lịch để bảo trì, sửa chữa đường dây. Các đợt này thường được thông báo trước cho khu dân cư; chủ homestay biết sớm nếu họ theo dõi thông báo của điện lực. Hỏi chủ nhà trước ngày đến "mấy hôm tới có lịch cắt điện không" là câu hỏi hợp lý, nhất là khi bạn cần làm việc hay mang theo thiết bị y tế.
Chất lượng điện cũng là một chuyện. Ở cuối những tuyến dây dài, điện áp vào giờ cao điểm buổi tối có thể yếu, đèn mờ đi, quạt quay chậm, bình nóng đun lâu hơn. Khi điện có lại sau một lần mất, điện áp có thể dao động một lúc. Đó là lý do người quen vùng xa không cắm ngay mọi thiết bị khi vừa có điện.
Mùa khô ít giông hơn nên điện ổn định hơn, nhưng không có nghĩa là không bao giờ mất. Cách nghĩ đúng là: ở vùng hồ, mất điện vài giờ là chuyện có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, và bạn nên có đủ ánh sáng và pin để không bị động.
Hỏi chủ nhà về điện trước khi chuyển cọc
Phòng có mấy ổ cắm, ổ có ở gần giường không? Câu hỏi nghe vụn vặt nhưng quyết định chuyện sạc điện thoại báo thức, sạc máy ảnh và đèn pin cho cả nhóm. Biết trước để mang ổ nối dài.
Khi mất điện, cơ sở có đèn sạc hay máy phát không? Câu trả lời cho thấy chủ nhà đã quen đối phó với mất điện hay chưa. Một cơ sở có sẵn đèn sạc trong từng phòng thường cũng chu đáo ở những chuyện khác.
Nước sinh hoạt có dùng máy bơm không? Nếu nước được bơm từ giếng lên bồn, mất điện lâu có thể làm cạn nước trong bồn. Hỏi để biết có nên trữ sẵn một xô nước khi trời chuyển giông.
Mấy ngày tới có lịch cắt điện không? Chủ nhà thường biết lịch cắt điện bảo trì của khu vực. Nếu có, bạn có thể đổi ngày hoặc chuẩn bị kỹ hơn.
Cần cắm thiết bị y tế hay máy làm việc qua đêm thì có được không? Nói rõ thiết bị gì để chủ nhà xếp phòng có ổ riêng, gần đường điện chính, và dặn trước khi họ cần ngắt điện để sửa chữa.
Cầu dao của phòng nằm ở đâu? Biết chỗ cầu dao giúp bạn tự bật lại khi chỉ nhảy cầu dao vì cắm nhầm thiết bị lớn, không phải chờ chủ nhà đang ngủ. Hỏi lúc nhận phòng là đủ, không cần hỏi từ khi đặt.
Ổ cắm, đèn, quạt: thứ thường có và thứ nên hỏi
Bảng dưới đây là những gì hay gặp trong phòng homestay nhỏ, và câu nên hỏi để tránh bất ngờ:
| Thiết bị | Thường gặp | Nên hỏi hoặc chuẩn bị |
|---|---|---|
| Ổ cắm | Một đến hai ổ, có khi chỉ ở gần cửa | Mang ổ nối dài ngắn hoặc cục sạc nhiều cổng |
| Đèn trần | Có, đôi khi ánh vàng mờ | Đọc sách thì mang đèn đội đầu hoặc đèn kẹp nhỏ |
| Đèn ngủ | Ít phòng có | Đèn pin nhỏ để đầu giường |
| Quạt | Thường có quạt đứng hoặc quạt trần | Đi mùa khô hỏi có quạt không, nhất là phòng mái tôn |
| Đèn lối đi ngoài trời | Tuỳ nơi, có thể tắt lúc khuya | Hỏi đèn lối đi có để suốt đêm không |
| Đèn sạc dự phòng trong phòng | Một số cơ sở chu đáo có | Hỏi khi đặt phòng mùa mưa |
| Máy phát điện | Ít nơi có, thường chỉ chạy vài giờ | Đừng mặc định có; hỏi rõ chạy cho thiết bị nào |
Phòng có ổ cắm ở đầu giường là tiện nghi nhỏ mà nhiều khách đánh giá cao, nhất là khi điện thoại dùng làm đồng hồ báo thức để dậy sớm. Nếu ổ ở xa giường, cục sạc dự phòng đặt cạnh gối giải quyết được chuyện này mà không cần kéo dây ngang phòng.
Với máy phát điện, nhiều cơ sở chỉ chạy để giữ tủ lạnh, máy bơm nước hay đèn chung, không đủ cho máy sấy tóc, ấm siêu tốc của từng phòng. Đừng ngạc nhiên nếu chủ nhà nhờ bạn tạm không cắm thiết bị công suất lớn khi đang chạy máy phát.
Đồ điện nhỏ nên tự mang cho một hai đêm
Những thứ dưới đây nhẹ, rẻ, và làm buổi tối mất điện trở thành chuyện nhỏ thay vì chuyện lớn:
- Đèn pin đội đầu cho mỗi người. Rảnh hai tay khi đi lối tối, khi lục va li, khi giúp trẻ nhỏ. Đèn điện thoại không thay được vì nó ăn pin của chính thứ bạn cần giữ nhất.
- Cục sạc dự phòng đã sạc đầy, đủ sạc điện thoại ít nhất hai lần. Mỗi người một cục là tốt nhất.
- Ổ cắm nối dài ngắn hoặc củ sạc nhiều cổng. Giải quyết chuyện cả nhóm giành một ổ cắm.
- Dây sạc dự phòng. Dây hỏng ở vùng xa nghĩa là cả ngày không sạc được, vì tiệm gần nhất có thể ở trung tâm xã.
- Một đèn bàn nhỏ chạy pin hoặc đèn dây sạc nếu đi mùa mưa với trẻ nhỏ; ánh sáng dịu giúp trẻ bớt sợ khi mất điện.
- Túi chống nước nhỏ để giữ cục sạc, điện thoại khô khi chạy từ nhà chính về phòng dưới mưa.
Với người làm việc bằng máy tính, nên sạc đầy máy và cục sạc ở những giờ điện ổn định ban ngày, đừng để dồn tới tối mới sạc. Lỡ giông chiều kéo tới, bạn vẫn còn đủ pin cho buổi tối mà không phải trông vào việc điện có lại lúc nào.
Nến là thứ nhiều người nghĩ tới đầu tiên khi mất điện, nhưng trong phòng gỗ, chăn dày, rèm vải, nến là nguy cơ cháy. Nếu chủ nhà đưa nến, đặt trên đĩa, xa vải và gỗ, không để cháy khi ngủ. Đèn sạc an toàn hơn nhiều.
Đi xe máy điện hoặc ô tô điện: hỏi chỗ sạc trước khi đặt phòng
Ngày càng nhiều người đi xe máy điện hay ô tô điện đường dài, và câu hỏi "homestay có sạc được xe không" trở thành câu hỏi về chỗ ở chứ không còn là chuyện riêng của xe. Với xe máy điện, sạc thường cắm vào ổ điện dân dụng và mất nhiều giờ, nên cần một ổ ở chỗ có mái che, gần chỗ để xe, không phải kéo dây qua lối đi. Đừng mặc định cắm được trong phòng; nhiều chủ nhà không muốn xe và bộ sạc vào phòng ngủ vì lý do an toàn cháy nổ.
Với ô tô điện, sạc chậm từ ổ điện dân dụng của một homestay vùng nông thôn thường chỉ bù được một phần pin qua đêm, và không phải đường điện nào cũng chịu được tải liên tục nhiều giờ. Rất ít homestay có trụ sạc riêng. Cách chắc chắn là lên kế hoạch sạc đầy ở trạm trên đường đi, tính đủ quãng về, rồi coi sạc ở homestay là phần bù nếu chủ nhà đồng ý.
Dù xe gì, hãy hỏi trước bằng tin nhắn: có chỗ sạc không, ổ ở đâu, có tính thêm tiền điện không, có giới hạn giờ sạc không. Trả thêm một khoản điện là chuyện bình thường; điều không bình thường là đến nơi mới hỏi, rồi cả buổi tối loay hoay tìm ổ cắm trong khi chủ nhà lo đường điện quá tải.
Dùng điện an toàn trong phòng không phải nhà mình
Không cắm thiết bị công suất lớn khi chưa hỏi. Máy sấy tóc công suất cao, ấm siêu tốc, máy sưởi mang theo có thể làm nhảy cầu dao cả dãy phòng nếu đường điện vốn chỉ tính cho đèn, quạt và sạc. Hỏi chủ nhà trước; nhiều nơi đề nghị bạn dùng ấm ở bếp chung.
Rút sạc khi rời phòng và khi ngủ nếu được. Sạc qua đêm trên chăn, trên nệm là thói quen nhiều người có nhưng không an toàn, nhất là với cục sạc rẻ tiền. Đặt điện thoại đang sạc trên mặt cứng, thoáng.
Rút phích khi có giông sét lớn. Sét đánh gần đường dây có thể gây xung điện làm hỏng thiết bị đang cắm. Khi giông lớn, rút sạc máy tính, điện thoại khỏi ổ, dùng pin trong lúc chờ.
Không chạm thiết bị điện khi tay hoặc chân ướt. Phòng homestay sau một ngày mưa thường có sàn ướt ở cửa. Lau khô tay chân, đi dép trước khi cắm hay rút điện.
Báo chủ nhà khi thấy dây điện hở hoặc ổ cắm nóng, cháy xém. Đừng tự sửa. Ngắt thiết bị đang cắm, không dùng ổ đó nữa và báo ngay.
Khi mất điện lúc đang ở trong phòng
Phần lớn lần mất điện ở vùng hồ chỉ là một buổi tối bất tiện. Làm theo thứ tự dưới đây để không bị rối:
- Bật đèn pin đội đầu, không vội chạy ra ngoài trong bóng tối, nhất là khi trời đang mưa.
- Tắt hoặc rút các thiết bị đang cắm, để khi điện có lại không bị xung điện cùng lúc.
- Nhắn hoặc gọi chủ nhà để biết là mất điện cả khu hay chỉ nhảy cầu dao trong nhà. Nhảy cầu dao thì chủ nhà bật lại được ngay.
- Tiết kiệm pin: bật chế độ tiết kiệm năng lượng trên điện thoại, chỉ một người trong nhóm dùng đèn chính.
- Nếu cần nước nóng, hỏi bếp chung, vì bình điện sẽ không đun được khi mất điện.
- Khi điện có lại, chờ vài phút cho ổn định rồi mới cắm lại sạc và bật bình nóng.
Một buổi tối mất điện ở vùng hồ không nhất thiết là buổi tối hỏng. Không có đèn điện, bầu trời đêm trên hồ thường hiện rõ hơn hẳn; nhiều khách kể lại đó là lần đầu thấy nhiều sao như vậy. Ngồi hiên, mặc đủ ấm, nói chuyện chờ điện về cũng là một phần của việc ở homestay.
Người có thiết bị y tế dùng điện, như máy tạo oxy hay máy hỗ trợ thở khi ngủ, nên báo chủ nhà từ khi đặt phòng và mang theo nguồn dự phòng riêng phù hợp, theo hướng dẫn của bác sĩ. Đây là trường hợp không thể dựa vào may mắn.
Câu hỏi thường gặp
Ở Tà Đùng có hay mất điện không?
Mùa mưa có thể mất điện khi giông chiều làm cây đổ hoặc sét đánh đường dây; thời gian mất khó đoán, có khi vài chục phút, có khi lâu hơn. Mùa khô ổn định hơn. Mang đèn pin và cục sạc dự phòng là chuẩn bị nên có.
Homestay ở Tà Đùng có máy phát điện không?
Một số nơi có, nhưng thường chỉ chạy vài giờ cho đèn chung, máy bơm, tủ lạnh, không đủ cho từng phòng dùng tự do. Đừng mặc định có máy phát; hỏi chủ nhà trước nếu bạn cần điện liên tục.
Có nên mang máy sấy tóc đi homestay không?
Mang được nhưng hỏi chủ nhà trước khi dùng, vì đường điện ở một số homestay không tính cho thiết bị công suất lớn và có thể nhảy cầu dao. Tốt nhất gội đầu buổi chiều cho tóc tự khô.
Mất điện thì nước nóng ở homestay còn không?
Bình nóng điện sẽ không đun được, nước còn trong bình nguội dần. Hệ năng lượng mặt trời vẫn có nước ấm nếu ban ngày nắng, nhưng máy bơm cần điện có thể làm nước yếu. Hỏi chủ nhà có đun nước ở bếp được không.
Mang theo những gì để không bị động khi mất điện ở homestay?
Mỗi người một đèn pin đội đầu, một cục sạc dự phòng đầy pin, dây sạc dự phòng, và ổ nối dài ngắn. Với trẻ nhỏ thêm một đèn bàn chạy pin ánh dịu. Hạn chế dùng nến trong phòng gỗ.