Khi bị ồn ở homestay Tà Đùng vào ban đêm, cách được việc nhất thường là báo chủ nhà sớm, trước khi bữa nhậu hay cuộc hát kéo quá khuya, thay vì tự sang nói khi đã bực. Chủ nhà là người đặt nội quy, có trách nhiệm giữ giờ yên tĩnh cho mọi phòng, và nói với khách khác dễ hơn bạn. Nếu tiếng ồn không dừng hoặc chủ nhà không can thiệp, bạn có quyền xin đổi sang phòng xa hơn hoặc đề nghị điều chỉnh tiền cho đêm mất ngủ.
Ở homestay, bạn ở chung với người lạ trong một khuôn viên nhỏ, vách gỗ mỏng, hiên chung, và đêm vùng hồ rất tĩnh nên tiếng động truyền đi xa. Bài này nói chuyện ồn theo góc người bị làm phiền: dựa vào đâu để đề nghị, nói với ai, nói thế nào, khi nào đáng làm lớn chuyện. Phần chọn phòng xa ồn từ trước và cách sống chung với khách khác hằng ngày có ở các chuyên mục khác của trang.
Ồn ở homestay vùng hồ khác ồn ở khách sạn thế nào
Đêm ở hồ Tà Đùng gần như không có tiếng xe. Tiếng côn trùng, tiếng gió qua rừng, thỉnh thoảng tiếng chó sủa từ nhà dân xa. Chính sự yên ấy làm tiếng cười nói ở hiên bên cạnh nghe rõ như trong phòng mình, và một chiếc loa nhỏ mở nhạc ở sân chung vang khắp sườn đồi. Ở khách sạn thành phố, bạn có tường gạch, hành lang và tiếng nền của phố che bớt; ở đây thì không.
Nhiều homestay quanh hồ là dãy bungalow gỗ hoặc phòng ghép trong một ngôi nhà, vách ngăn mỏng, khe cửa hở. Khách đến từ thành phố thường đi theo nhóm bạn, coi đêm trên đồi là dịp hiếm hoi để ngồi lâu, uống chút rượu, hát với nhau. Họ không cố ý làm phiền ai; họ chỉ không biết tiếng của mình vang xa đến đâu.
Đặc điểm thứ ba là chủ nhà thường không ở sát dãy phòng khách. Nhiều nhà ở khu riêng, ngủ sớm để sáng dậy làm vườn hoặc chuẩn bị bữa sáng, nên có khi họ thật sự không nghe thấy những gì bạn nghe. Không báo, chủ nhà không biết; báo muộn lúc nửa đêm, mọi người đều đã mệt và dễ gắt.
Hiểu ba điều đó, bạn sẽ thấy vì sao cách xử lý hiệu quả nhất không phải là cãi nhau với khách bên cạnh, mà là báo đúng người, đúng lúc.
Dựa vào đâu để đề nghị giữ yên tĩnh
Nội quy của chính homestay. Phần lớn homestay có giờ yên tĩnh, thường dán ở phòng sinh hoạt chung hay gửi qua tin nhắn lúc đặt phòng. Đây là căn cứ gần nhất và dễ dùng nhất, vì chủ nhà đã tự đặt ra. Nếu bạn chưa nhận được nội quy, hỏi chủ nhà ngay khi nhận phòng: "Nhà mình mấy giờ thì giữ yên?"
Quy định chung về giữ trật tự nơi công cộng và khu dân cư. Pháp luật có quy định xử lý hành vi gây ồn ào, huyên náo trong khoảng giờ nghỉ ngơi ban đêm ở khu dân cư; mức xử lý và khung giờ cụ thể nằm trong nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, văn bản này đã được thay thế, sửa đổi qua các thời kỳ. Bạn không cần nhớ chi tiết; chỉ cần biết rằng gây ồn lúc khuya không phải "quyền tự do vui chơi" của ai.
Thoả thuận lúc đặt phòng. Nếu khi đặt bạn đã nói rõ cần chỗ yên (đi với trẻ nhỏ, người lớn tuổi, cần ngủ sớm để sáng săn mây) và chủ nhà đã nhận lời xếp phòng yên, thì việc bạn bị xếp cạnh nhóm ồn là chưa đúng điều đã hứa.
Lẽ thường giữa những người ở chung. Ngay cả khi không có nội quy nào, việc nhờ người khác giảm âm lượng sau mười giờ đêm là đề nghị bình thường. Phần lớn nhóm khách sẽ vặn nhỏ khi được nhắc tử tế.
Trình tự xử lý khi bị ồn: từ nhẹ đến nặng
Bắt đầu bằng cách nhẹ nhất có hiệu quả, chỉ lên bước sau khi bước trước không được. Cách này giữ cho bạn luôn ở thế người có lý:
- Ngay khi tiếng ồn bắt đầu kéo dài quá giờ yên tĩnh, nhắn chủ nhà một tin ngắn: "Anh ơi, phòng bên cạnh còn hát to, nhà em có người già/trẻ nhỏ cần ngủ, anh nhắc giúp em với." Nhắn sớm, đừng chờ đến lúc chịu hết nổi.
- Nếu chủ nhà chưa trả lời sau một lúc, gọi điện một lần. Nhiều chủ homestay để chế độ im lặng tin nhắn nhưng vẫn nhận cuộc gọi.
- Nếu không liên lạc được và bạn thấy an toàn, có thể tự sang nói, một người, giọng nhẹ, không mang theo cả nhóm: "Bọn mình ở phòng bên, có bé đang ngủ, các bạn nói nhỏ giúp nhé." Đừng sang khi đã uống rượu hay đang rất bực.
- Nếu nhóm kia gay gắt hoặc bạn thấy không an toàn, không đôi co, quay về phòng, khoá cửa, nhắn lại chủ nhà kèm ghi âm ngắn tiếng ồn và giờ.
- Sáng hôm sau gặp chủ nhà, kể lại, xin đổi phòng nếu bạn còn ở tiếp, hoặc đề nghị điều chỉnh tiền cho đêm bị ảnh hưởng.
- Chỉ khi có đe doạ, xô xát hay hành vi nguy hiểm, mới gọi công an ở số khẩn cấp 113 hoặc nhờ chủ nhà báo công an xã. Đó là chuyện an ninh, không còn là chuyện tiếng ồn.
Khi người gây ồn lại chính là chủ nhà hoặc người nhà
Tình huống ít gặp nhưng có: nhà chủ có tiệc, có khách quen đến chơi, mở nhạc ở sân, hoặc có đám cưới, đám giỗ trong nhà hay hàng xóm. Ở vùng nông thôn Tây Nguyên, tiệc gia đình kéo dài và có loa là chuyện bình thường của đời sống, nhất là dịp cuối năm.
Nếu tiếng ồn đến từ sinh hoạt bình thường của gia đình hay xóm (tiệc cưới hàng xóm, lễ trong làng), chủ homestay không quyết định được, và cách hợp lý là hỏi họ ước chừng mấy giờ xong, xin một phòng xa hơn nếu có. Đó là một phần của việc ở trong vùng dân cư, đáng ghi vào đánh giá để khách sau biết mà chọn ngày.
Với những dịp như vậy, chủ homestay nhiều khi biết trước vài ngày. Một chủ nhà chu đáo sẽ báo khách lúc đặt phòng hoặc lúc nhận phòng, để ai cần ngủ sớm có thể chọn phòng ở phía xa hoặc đổi ngày. Nếu bạn được báo trước mà vẫn chọn ở, phần ồn đó coi như bạn đã chấp nhận; nếu không ai nói gì, bạn có lý do để góp ý.
Nếu chính chủ nhà và bạn bè họ ngồi hát ngay sân chung đến khuya, bạn vẫn có thể nhắc, nhẹ nhàng hơn: "Anh ơi, mai em phải dậy sớm, nhà mình có thể vặn nhỏ một chút được không?" Chủ homestay làm du lịch thường hiểu khách là nguồn sống của họ. Nếu họ vẫn không điều chỉnh, đó là thông tin quan trọng để bạn quyết định có ở tiếp không và để viết đánh giá trung thực sau này.
Đề nghị gì sau một đêm mất ngủ vì ồn
Chuyện bù đắp vì tiếng ồn khó đo hơn mất điện hay dột. Bảng dưới gợi ý mức đề nghị theo việc chủ nhà đã làm gì:
| Tình huống | Chủ nhà đã làm | Đề nghị hợp lý của khách |
|---|---|---|
| Ồn đến khuya, chủ nhắc ngay, nhóm kia dừng | Can thiệp kịp thời | Cảm ơn; không đòi bù |
| Ồn kéo dài, chủ nhắc nhưng không dừng hẳn | Có cố gắng, chưa đủ | Xin đổi phòng xa hơn cho đêm sau |
| Ồn suốt đêm, chủ không phản hồi | Không làm gì | Đề nghị giảm tiền đêm đó, ghi vào đánh giá |
| Đã hứa phòng yên vẫn xếp cạnh nhóm ồn | Sai điều đã hứa | Đổi phòng ngay hoặc giảm tiền rõ ràng |
| Có đe doạ, xô xát | Bất kể | Ưu tiên an toàn, báo công an; có quyền rời đi và đòi hoàn phần chưa ở |
Mấu chốt nằm ở cột giữa. Chủ nhà đã cố gắng thì khách tử tế ít khi đòi tiền; chủ nhà bỏ mặc thì đề nghị giảm là đúng, và đánh giá trung thực là cách giúp khách sau tránh đúng chuyện đó. Khi đề nghị giảm tiền vì ồn, nên nói một mức cụ thể và gắn với đêm bị ảnh hưởng, chẳng hạn tính đêm đó theo giá phòng rẻ hơn, thay vì đòi miễn cả kỳ ở; đề nghị vừa phải thường được nhận ngay tại chỗ.
Nếu chính nhóm mình là nhóm ồn
Đọc bài này mà thấy giật mình cũng không sao: nhiều nhóm bạn lên Tà Đùng chỉ nhận ra mình ồn khi chủ nhà gõ cửa. Một đêm ngồi hiên nhìn sao trên hồ, có chút rượu, có đàn, rất dễ quên giờ. Điều quan trọng là phản ứng khi được nhắc.
Khi chủ nhà hay khách khác nhắc, giảm âm lượng ngay, không cãi "mới có mười giờ" hay "ở đây giữa rừng mà". Nếu nhóm muốn ngồi lâu, hỏi chủ nhà có chỗ nào xa dãy phòng ngủ không, chẳng hạn chòi ở cuối vườn. Tắt loa sau giờ yên tĩnh, nói chuyện nhỏ, đóng cửa phòng khi cười đùa.
Một điều nữa: nếu nhóm bạn đi đông, hãy chọn một người tỉnh táo làm "người giữ giờ", nhắc cả nhóm khi gần đến giờ yên tĩnh và là người nói chuyện với chủ nhà nếu có góp ý. Có người lo việc này, nhóm vẫn vui mà không ai phải gõ cửa lúc nửa đêm.
Sáng hôm sau, một lời xin lỗi ngắn với phòng bên cạnh khiến chuyện kết thúc ngay. Ở homestay, bạn sẽ gặp lại họ ở bàn ăn sáng, ở hiên, ở bến thuyền. Giữ hoà khí không mất gì, mà một đánh giá xấu về "nhóm khách ồn" đôi khi khiến chủ nhà ngại nhận nhóm bạn lần sau.
Ghi lại thế nào để sáng hôm sau nói có căn cứ
Chuyện tiếng ồn dễ thành "lời bạn nói, lời họ nói" vào sáng hôm sau, khi nhóm kia đã ngủ dậy tỉnh táo và mọi thứ yên ắng. Vài ghi chép nhỏ trong đêm giúp cuộc nói chuyện ngắn và có căn cứ:
- Giờ bắt đầu và giờ kết thúc tiếng ồn, ghi vào ghi chú điện thoại, không cần chi tiết.
- Một đoạn ghi âm ngắn từ trong phòng của bạn, cửa đóng, đủ để nghe mức ồn thật sự lọt vào phòng. Không quay mặt người khác, không đăng lên mạng.
- Tin nhắn đã gửi cho chủ nhà và giờ gửi, kể cả khi chưa được trả lời. Đây là bằng chứng bạn đã báo đúng người, đúng lúc.
- Ghi lại những gì chủ nhà đã làm sau khi được báo: có sang nhắc không, nhắc lúc mấy giờ, tiếng ồn có giảm không.
- Nếu đi cùng trẻ nhỏ hay người lớn tuổi, ghi lại việc họ thức giấc hay mệt vì mất ngủ; đây là lý do thật để đề nghị đổi phòng cho đêm sau.
Những ghi chép này không dùng để "kiện" ai. Chúng giúp bạn kể lại sự việc gọn gàng trong một phút, giúp chủ nhà hiểu mức độ, và giúp bạn viết đánh giá chính xác thay vì viết theo cảm xúc lúc mất ngủ. Ghi xong thì cố ngủ: nút tai và một chiếc khăn che mắt là hai món nhẹ nhất nên luôn có trong ba lô khi ở nhà gỗ trên đồi.
Câu hỏi thường gặp
Homestay có giờ yên tĩnh không?
Phần lớn có, thường được ghi trong nội quy hoặc chủ nhà nhắc khi nhận phòng. Nếu chưa được báo, nên hỏi chủ nhà ngay từ đầu. Ngoài nội quy riêng, việc gây ồn ào trong giờ nghỉ ngơi ban đêm ở khu dân cư cũng bị pháp luật về trật tự xử lý, nên đề nghị người khác giữ yên lúc khuya là chính đáng.
Có nên tự sang nhắc phòng bên cạnh không?
Có thể, nếu bạn bình tĩnh, đi một mình, nói nhẹ nhàng và thấy an toàn. Nhưng cách tốt hơn thường là báo chủ nhà trước, vì họ có quyền nhắc theo nội quy và khách khác dễ nghe họ hơn. Đừng sang nhắc khi đang rất bực hoặc khi nhóm kia đã say.
Bị ồn cả đêm có được hoàn tiền không?
Có thể đề nghị giảm tiền nếu chủ nhà không can thiệp hoặc đã hứa xếp phòng yên mà không làm. Nếu chủ nhà đã nhắc và tiếng ồn dừng, đòi bù thường không hợp lý. Đề nghị nên đưa ra sáng hôm sau, nói rõ giờ ồn và những gì bạn đã báo.
Tiệc cưới nhà hàng xóm mở loa to thì homestay có phải chịu?
Thường chủ homestay không quyết định được sinh hoạt của hàng xóm, nên khó coi là lỗi của họ. Bạn có thể hỏi ước chừng mấy giờ xong, xin đổi phòng xa hơn, và ghi vào đánh giá để khách sau biết. Nếu chủ nhà biết trước có tiệc mà không báo, bạn có thể góp ý điều đó.
Nhóm khách kia gây gổ khi bị nhắc thì làm sao?
Không đôi co, quay về phòng, khoá cửa và báo chủ nhà. Nếu có đe doạ hay xô xát, gọi công an qua số khẩn cấp 113 hoặc nhờ chủ nhà báo công an xã. An toàn của bạn quan trọng hơn chuyện ai đúng ai sai, và bạn có quyền rời đi trong trường hợp này.
Làm sao chọn phòng ít bị ồn từ trước?
Hỏi chủ nhà vị trí phòng so với sân chung, hiên chung và khu bếp, xin phòng ở cuối dãy hoặc tách riêng, và tránh đi vào tối thứ Bảy dịp lễ nếu cần ngủ sớm. Nói rõ lý do khi đặt để chủ nhà ghi nhớ, như đi cùng trẻ nhỏ hay cần dậy sớm.