Trước khi chuyển cọc cho một homestay ở Tà Đùng, bạn nên hỏi rõ năm nhóm điều: đúng phòng nào và nhìn ra đâu, đường vào bằng phương tiện gì, giá đã gồm những gì, giờ giấc và quy định chung nhà, và nếu phải huỷ hay đổi ngày thì tiền cọc xử lý ra sao. Hỏi trước khi cọc thì chủ nhà trả lời kỹ; hỏi sau khi cọc thì bạn đã mất thế chọn lựa.
Homestay khác khách sạn ở chỗ bạn ở chung với chủ nhà và có khi với khách khác, phòng ít, mỗi nơi một kiểu. Ở vùng hồ của xã Tà Đùng (Lâm Đồng), thêm những yếu tố đặc thù như đường dốc, đường đất, nước nóng dùng năng lượng mặt trời hay bình điện, sóng điện thoại không đều. Danh sách dưới đây chia theo nhóm để bạn gửi thành một tin nhắn, không cần hỏi hết, chỉ chọn những câu quan trọng với chuyến đi của mình.
Vì sao nên hỏi kỹ trước khi cọc chứ không phải sau
Trước khi chuyển tiền, bạn là người đang chọn. Chủ nhà muốn có khách nên thường trả lời cẩn thận, gửi thêm ảnh, gửi video, giải thích điều kiện. Sau khi tiền đã chuyển, nhiều chuyện trở thành "đã cọc rồi thì thôi": phòng hơi khác ảnh, nước nóng yếu, sân chung ồn, nhưng huỷ thì mất cọc nên bạn đành chịu.
Hỏi kỹ cũng có lợi cho chủ nhà. Homestay nhỏ thường gặp khách đến rồi thất vọng vì tưởng phòng nào cũng nhìn ra hồ, tưởng đường vào bằng phẳng, tưởng giá đã gồm bữa tối. Một danh sách câu hỏi rõ giúp hai bên hiểu nhau từ đầu, giảm hẳn những cuộc cãi nhau lúc trả phòng.
Câu hỏi càng cụ thể thì càng nhận được thông tin thật. Hỏi "homestay có ấm không" thì ai cũng trả lời có; hỏi "đêm tháng Mười Hai phòng có mấy lớp chăn, có máy sưởi hay chỉ có chăn dày" thì câu trả lời cho bạn biết cần mang thêm gì. Nguyên tắc này áp cho mọi nhóm câu bên dưới.
Cuối cùng, câu trả lời của chủ nhà cho bạn biết cách họ làm việc. Người trả lời rõ, nói thật cả điểm chưa tốt (ví dụ "phòng này nhìn hồ nhưng sát bếp nên buổi sáng hơi ồn") thường là người sẽ giữ lời. Người né câu hỏi, chỉ lặp "đẹp lắm, khách khen hết" và giục chuyển tiền là dấu hiệu nên dừng lại hỏi thêm.
Nhóm câu hỏi về phòng và vị trí
Đây là nhóm dễ gây thất vọng nhất ở vùng hồ, vì ảnh quảng cáo thường chụp từ điểm đẹp nhất của cả khu chứ không phải từ cửa sổ từng phòng:
| Câu nên hỏi | Vì sao ở Tà Đùng cần hỏi |
|---|---|
| Phòng em đặt là phòng nào, anh chị gửi ảnh chụp từ trong phòng ra được không? | Một khu thường chỉ vài phòng nhìn thẳng ra hồ, số còn lại nhìn ra vườn hay đồi |
| View hồ là từ giường, từ ban công riêng hay từ sân chung? | Ba kiểu này khác nhau rất xa về trải nghiệm buổi sáng |
| Ảnh này chụp mùa nào? | Mực nước hồ thuỷ điện lên xuống theo mùa, cảnh đảo và bờ hồ có thể khác ảnh |
| Từ chỗ đậu xe đến phòng đi bộ bao xa, có bậc thang không? | Nhiều homestay trên đồi phải đi bộ lên dốc, khó cho người lớn tuổi, vali nặng |
| Phòng ở trong nhà chủ hay dãy riêng? | Ở chung nhà thì gần gũi nhưng ít riêng tư hơn |
| Xung quanh có công trình đang làm không? | Vùng hồ đang có nhiều nơi xây thêm, tiếng máy ban ngày ảnh hưởng giấc trưa |
Một mẹo nhỏ: khi chủ nhà gửi ảnh, hỏi luôn "ảnh này là phòng số mấy" hoặc "phòng ở dãy nào". Nhiều khu đặt tên phòng theo tên hoa, tên cây, tên đảo; ghi tên đó vào tin nhắn xác nhận sau này giúp tránh cảnh đến nơi được xếp vào một phòng khác với phòng đã xem.
Không cần hỏi tất cả. Nếu bạn đi chủ yếu để ngắm hồ từ phòng, ba câu đầu là bắt buộc. Nếu đi cùng người lớn tuổi, câu về bậc thang và lối đi quan trọng hơn mọi câu khác.
Nhóm câu hỏi về đường vào và giờ đến
Phần đi đường lên Tà Đùng thuộc bài khác; ở đây chỉ là đoạn cuối, từ đường chính vào tới cửa homestay, nơi khách hay gặp chuyện nhất:
- Đường từ đường chính vào homestay là đường nhựa, bê tông hay đường đất? Mưa xuống có trơn không, xe gầm thấp vào được không?
- Ô tô vào tận nơi hay phải gửi xe ở ngoài rồi đi bộ, hoặc chủ nhà ra đón bằng xe máy?
- Nếu đến sau khi trời tối thì có người đứng đón hoặc chỉ đường không? Đoạn nào sóng điện thoại yếu để biết trước?
- Ứng dụng bản đồ trên điện thoại có chỉ đúng chỗ không, hay có ngã rẽ nào hay bị dẫn sai?
- Đi xe khách thì xuống ở đâu tiện nhất, chủ nhà có nhận đón không (hỏi rõ có tính phí không, không cần hỏi giá cụ thể trong lúc này).
Câu trả lời của nhóm này giúp bạn quyết định giờ xuất phát. Nhiều khách từ TP.HCM đi muộn, đến vùng hồ khi trời đã tối, tìm đường vào homestay trên đồi trong sương là trải nghiệm không ai muốn lặp lại.
Nhóm câu hỏi về tiền: giá gồm gì, cọc bao nhiêu, trả phần còn lại thế nào
Giá đã gồm những gì? Hỏi riêng từng thứ: bữa sáng, nước uống, củi hoặc đồ sưởi khi trời lạnh, đưa đón, đi thuyền. Ở homestay, nhiều thứ "có sẵn" chỉ có nghĩa là có thể đặt thêm, không có nghĩa là miễn phí.
Có phụ thu không, tính theo gì? Thêm người, trẻ em, cuối tuần, ngày lễ, nhận phòng sớm, trả phòng muộn. Bạn không cần mặc cả; chỉ cần biết trước để không bất ngờ.
Cọc bao nhiêu, hạn chuyển đến khi nào? Mỗi nơi một mức, thường là một phần tiền phòng, dịp lễ có nơi đòi nhiều hơn. Hỏi luôn: nếu quá hạn chưa chuyển thì phòng có bị nhả cho người khác không.
Phần còn lại trả lúc nào, bằng cách nào? Trả khi nhận phòng hay khi trả phòng, tiền mặt hay chuyển khoản. Ở vùng hồ, cây rút tiền không gần, sóng có lúc yếu nên chuyển khoản không phải lúc nào cũng tức thì. Biết trước để mang đủ tiền mặt dự phòng.
Có xuất hoá đơn được không? Nếu đi công tác hoặc cần chứng từ cho cơ quan, hỏi trước khi cọc. Không phải homestay nào cũng xuất được hoá đơn, và đó không phải lỗi của họ; chỉ là bạn cần biết để chọn nơi khác nếu cần.
Nhóm câu hỏi về giờ giấc và sống chung
Đây là phần làm homestay khác khách sạn. Ở chung với chủ nhà và khách khác nên những điều sau đáng hỏi trước:
- Giờ nhận phòng và trả phòng là mấy giờ? Đến sớm có gửi đồ được không, ở lại muộn một chút để ngắm hồ buổi sáng có được không?
- Cổng hay cửa nhà khoá lúc mấy giờ tối? Đi chơi về muộn thì gọi ai?
- Đêm đó có bao nhiêu nhóm khách khác? Có nhóm đông không? Có quy định giữ yên lặng sau một giờ nào đó không?
- Nhà vệ sinh riêng trong phòng hay dùng chung? Nước nóng chung một bình cho nhiều phòng hay mỗi phòng một bình?
- Có được dùng bếp không, có nấu bữa tối nếu đặt trước không, có được mang đồ ăn từ ngoài vào không?
- Mang thú cưng được không? Hút thuốc ở đâu?
Những câu này không nhằm bắt bẻ chủ nhà. Chúng giúp bạn chọn đúng nơi hợp với kiểu nghỉ của mình: người muốn yên tĩnh tránh được đêm có đoàn đông, người hay về muộn chọn được nơi không khoá cổng sớm.
Nhóm câu hỏi về huỷ, đổi ngày và cách gửi một tin nhắn gọn
Câu quan trọng nhất trong nhóm này: "Nếu em phải huỷ hoặc đổi ngày thì tiền cọc xử lý thế nào, báo trước bao lâu?" Hỏi thêm trường hợp riêng của vùng hồ: mưa lớn kéo dài, đường lên bị sạt hay ngập đoạn nào đó, thì có được dời ngày không. Câu trả lời của chủ nhà ở đây là thứ bạn cần nhất khi có chuyện, nên phải có bằng chữ.
Hỏi luôn chiều ngược lại: nếu phía homestay vì lý do nào đó không đón được bạn (mất điện kéo dài, sự cố nhà, người nhà ốm) thì họ hoàn cọc thế nào. Một chủ nhà đàng hoàng sẽ trả lời rõ, không khó chịu.
Gửi các câu hỏi thành một tin nhắn, đánh số từng câu, để chủ nhà trả lời theo số. Đừng gửi hai mươi câu cùng lúc; chọn tám đến mười câu quan trọng nhất với bạn. Khi nhận câu trả lời, đọc lại, câu nào còn mơ hồ thì hỏi lại đúng câu đó. Sau đó mới chuyển cọc, và giữ cả cuộc trò chuyện làm căn cứ.
Câu nào tự tra được, câu nào chỉ chủ nhà trả lời được
Không phải câu nào cũng cần hỏi chủ nhà. Gửi cho một homestay vài phòng những câu tự tra được trong năm phút là làm mất thời gian của cả hai bên, lại đẩy những câu quan trọng xuống cuối tin nhắn, nơi chúng dễ bị trả lời qua loa. Trước khi soạn tin, bạn nên chia câu hỏi làm hai đống.
Tự tra được. Vị trí của homestay so với mặt hồ trên ứng dụng bản đồ, ảnh khách cũ đã đăng, đánh giá gần đây, dự báo thời tiết vùng hồ cho mấy ngày bạn đi, quãng đường từ nhà bạn tới vùng hồ. Những thứ này không đổi theo lời chủ nhà, và xem trước giúp bạn hỏi sắc hơn: thay vì hỏi "có gần hồ không", bạn hỏi "từ phòng xuống mép nước đi bộ mấy phút, đường dốc hay có bậc".
Chỉ chủ nhà trả lời được. Đúng phòng nào còn trống đêm đó, đêm đó có đoàn nào khác, giá cho đúng những ngày bạn ở, mức cọc và điều kiện huỷ, ai đứng tên nhận tiền, mấy giờ đóng cổng, đường vào sau trận mưa gần nhất ra sao. Đây là thông tin đổi theo tuần, có khi theo ngày, và cũng là thông tin bạn cần có bằng chữ trước khi chuyển tiền.
Tra rồi vẫn nên hỏi lại. Một vài điều bạn tra được nhưng vẫn nên hỏi để đối chiếu: ảnh phòng trên mạng chụp đã lâu chưa, lời chê về nước nóng hay tiếng ồn trong đánh giá cũ đã được sửa chưa. Hỏi kiểu này không phải bắt lỗi; nó cho chủ nhà cơ hội nói thật, và một câu trả lời thẳng thắn là tín hiệu tốt trước khi bạn cọc.
Những câu trả lời nên làm bạn dừng lại suy nghĩ
Không có câu trả lời nào tự nó chứng minh homestay xấu, nhưng một vài kiểu trả lời đáng để bạn hỏi thêm hoặc cân nhắc nơi khác. Thứ nhất là trả lời chung chung cho câu hỏi cụ thể: bạn hỏi phòng nào nhìn hồ, nhận được "phòng nào cũng đẹp hết em". Thứ hai là từ chối mọi hình ảnh bổ sung với lý do sóng yếu, trong khi vẫn nhắn tin và gửi số tài khoản rất nhanh.
Thứ ba là điều kiện huỷ thay đổi giữa chừng: lúc đầu nói "báo trước là được", đến khi bạn hỏi lại bằng chữ thì thành "cọc rồi thì không hoàn". Thứ tư là giục chuyển tiền bằng áp lực thời gian quá mức, kiểu "có người đang hỏi phòng này, mười phút nữa không chuyển là mất". Dịp lễ thì phòng đúng là đi nhanh, nhưng một chủ nhà làm ăn lâu dài vẫn cho bạn thời gian đọc lại thoả thuận.
Khi gặp những tín hiệu này, không cần cãi. Bạn chỉ cần nói cảm ơn, cần thêm chút thời gian, rồi dùng thời gian đó để so với một hai nơi khác. Ở vùng hồ Tà Đùng, số homestay đã nhiều hơn trước, bạn hiếm khi bị dồn vào thế chỉ còn đúng một lựa chọn, trừ những đêm cao điểm nhất trong năm.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi chủ homestay nhiều câu quá có bị coi là khó tính không?
Thường là không, nếu bạn gửi gọn trong một tin nhắn, đánh số câu và chỉ hỏi điều thật sự cần. Chủ homestay nhỏ cũng muốn khách hiểu rõ để khỏi thất vọng khi đến. Điều làm họ mệt là hỏi rời rạc, hỏi lại điều đã trả lời, và hỏi xong không đặt.
Làm sao biết phòng homestay có nhìn ra hồ thật?
Xin ảnh hoặc video chụp từ trong chính căn phòng bạn đặt, nhìn qua cửa sổ hoặc ban công, và hỏi ảnh chụp lúc nào. Ảnh toàn cảnh khu homestay nhìn ra hồ không có nghĩa là phòng nào cũng thấy hồ, nhất là phòng ở dãy sau hay tầng dưới.
Có nên hỏi giá đã gồm bữa sáng chưa?
Nên hỏi, và hỏi riêng từng khoản: bữa sáng, nước uống, củi hay đồ sưởi, đưa đón, thuyền. Ở homestay, chữ "có phục vụ" nhiều khi nghĩa là có thể đặt thêm và trả riêng. Biết trước giúp bạn tính đúng tổng chi tiêu và mang đủ tiền mặt.
Chủ homestay không nói rõ điều kiện huỷ thì sao?
Hãy hỏi thẳng bằng tin nhắn: huỷ trước bao lâu thì được hoàn hay giữ cọc để dời ngày, mưa lớn hay đường xấu thì sao. Nếu chủ nhà vẫn không trả lời rõ, bạn nên cân nhắc mức cọc thấp hơn hoặc chọn nơi khác có thoả thuận rõ hơn.
Đi xe khách lên Tà Đùng có cần hỏi homestay trước không?
Có. Hỏi điểm xuống xe tiện nhất, chủ nhà có nhận đón không, có tính phí không và đón bằng phương tiện gì. Nhiều homestay ven hồ nằm xa đường chính, đường vào dốc, không dễ tự tìm khi mang hành lý, nhất là lúc trời tối.
Trước khi cọc có cần gọi video xem phòng không?
Không bắt buộc, nhưng hữu ích khi bạn đặt phòng đắt nhất trong khu, đặt dịp lễ, hoặc lần đầu đặt với nơi chưa ai quen từng ở. Một cuộc gọi video ngắn quay quanh phòng và cảnh nhìn ra ngoài giúp bạn biết phòng có thật và giống ảnh.