Để khai báo lưu trú cho bạn, chủ homestay chỉ cần vài dòng thông tin: họ tên, ngày sinh, số định danh cá nhân và ngày ở. Gửi ảnh cả hai mặt thẻ căn cước là gửi nhiều hơn mức cần. Nếu chủ nhà quen nhận ảnh, bạn vẫn có thể gửi, nhưng nên ghi chú mục đích lên ảnh, chỉ gửi vào cuộc trò chuyện riêng với người nhận khách, và xin xoá sau khi khai xong.
Ảnh căn cước bị lộ là chuyện có thật và để lại hậu quả dai dẳng: kẻ xấu ghép ảnh mở tài khoản, vay tiêu dùng, đăng ký sim, hoặc giả làm bạn để lừa người quen. Homestay nhỏ không có ý xấu, nhưng điện thoại của chủ có thể mất, nhóm chat có thể lắm người, máy tính dùng chung có thể bị nhiễm mã độc. Bạn kiểm soát được phần mình gửi đi, còn những chỗ sau đó thì không.
Bài này chỉ cách gửi vừa đủ, những câu xin xoá không làm mất lòng chủ nhà, và những gì nên làm nếu nghi ảnh của mình bị dùng sai mục đích. Phần quyền của bạn dựa trên Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 (có hiệu lực từ 1/1/2026, thay cho khung trước đó là Nghị định 13/2023/NĐ-CP); nên kiểm văn bản hướng dẫn hiện hành vì lĩnh vực này còn đang được bổ sung.
Ba mức gửi thông tin, từ ít đến nhiều
Không phải lúc nào gửi ít nhất cũng tiện nhất. Bảng sau so ba mức để bạn chọn tuỳ độ tin tưởng và hoàn cảnh:
| Mức gửi | Gửi gì | Đủ để chủ khai báo? | Rủi ro nếu lộ |
|---|---|---|---|
| Tối thiểu | Tin nhắn chữ: họ tên, ngày sinh, số định danh, ngày đến và đi | Đủ | Thấp: không có ảnh mặt, không có chữ ký, không có đặc điểm nhận dạng |
| Vừa | Ảnh mặt trước thẻ, có dòng ghi chú mục đích đè lên ảnh | Đủ | Trung bình: có ảnh chân dung và địa chỉ, nhưng ghi chú làm ảnh khó dùng lại |
| Nhiều | Ảnh hai mặt thẻ rõ nét, không ghi chú | Thừa | Cao: đủ để giả mạo trong nhiều giao dịch trực tuyến |
| Không gửi trước | Đưa thẻ hoặc mở VNeID cho chủ xem khi tới nơi | Đủ | Thấp nhất, nhưng chủ phải khai vào buổi tối, có khi lúc mất sóng |
Với các homestay quanh hồ Tà Đùng, mức tối thiểu hay mức "không gửi trước" thường là đủ. Lý do chủ nhà xin ảnh là thói quen và sự tiện: chép số từ ảnh dễ hơn chép từ tin nhắn. Nếu bạn gửi tin nhắn chữ gọn, rõ, đúng thứ tự, phần lớn chủ nhà sẽ vui vẻ nhận.
Khi bạn đi nhóm, mức tối thiểu còn có thêm lợi thế: một tin nhắn duy nhất chứa danh sách cả đoàn, chủ nhà khai một lượt, không phải lục tìm năm sáu tấm ảnh lẫn trong cuộc trò chuyện.
Cách gửi ảnh căn cước an toàn hơn khi chủ nhà vẫn cần ảnh
Có chủ nhà cần ảnh vì quy trình khai trên phần mềm của họ yêu cầu đối chiếu, hoặc vì họ lưu hồ sơ khách. Khi đó, mấy bước dưới đây giúp tấm ảnh khó bị dùng lại vào việc khác:
- Chỉ chụp mặt trước nếu chủ chấp nhận. Mặt sau có thông tin bổ sung và mã vạch, chủ thường không cần cho việc thông báo lưu trú.
- Ghi chú đè lên ảnh, chạy chéo qua phần ảnh chân dung nhưng không che số định danh, nội dung kiểu "chỉ dùng khai báo lưu trú homestay, ngày tháng năm". Ảnh đã có dòng chữ này rất khó dùng để mở tài khoản trực tuyến.
- Gửi vào cuộc trò chuyện riêng với người nhận khách, không gửi vào nhóm chung của đoàn hay nhóm có nhiều nhân viên.
- Không gửi qua bình luận mạng xã hội, không gửi qua email tới một địa chỉ không rõ chủ.
- Gửi xong, nhắn thêm một câu: "Anh chị khai xong thì xoá ảnh giúp em nhé." Câu này lịch sự và tạo ghi nhận bằng chữ.
- Sau chuyến đi, xoá ảnh khỏi cuộc trò chuyện ở phía bạn; một số ứng dụng cho phép thu hồi tin nhắn trong thời gian nhất định.
Đừng cố che số định danh hay họ tên, vì đó chính là phần chủ nhà cần. Che những gì không cần thiết như ảnh mặt hoặc phần quê quán chỉ có ích khi chủ đồng ý; nếu không, chủ sẽ hỏi lại và việc kéo dài thêm.
Tin nhắn mẫu gửi thông tin khai báo thay cho ảnh thẻ
Một tin nhắn chữ đủ ý, đúng thứ tự giúp chủ nhà chép nhanh không kém nhìn ảnh. Bạn có thể soạn sẵn trong ghi chú điện thoại và dùng lại cho mọi chuyến đi. Cấu trúc gợi ý cho một đoàn ba người:
- Dòng mở: "Em gửi thông tin khai báo lưu trú cho phòng đặt ngày ... đến ngày ..., anh chị dùng cho việc khai báo thôi nhé."
- Mỗi người một dòng, theo thứ tự: họ và tên có dấu, ngày tháng năm sinh, giới tính, số định danh mười hai số.
- Nếu có trẻ em chưa làm thẻ căn cước: họ tên, ngày sinh, ghi rõ "con của" hoặc "cháu của" người lớn đi cùng.
- Nếu có người nước ngoài: họ tên theo hộ chiếu, quốc tịch, số hộ chiếu, và báo chủ nhà rằng người này cần khai báo tạm trú theo quy trình riêng.
- Dòng cuối: giờ dự kiến tới nơi và một câu nhờ chủ xoá tin nhắn khi đã khai xong, nếu bạn muốn.
Kiểm lại từng con số trước khi gửi. Một chữ số sai trong số định danh làm chủ nhà khai không được, phải nhắn hỏi lại đúng lúc bạn đang chạy xe trên đoạn đường đất đỏ không tiện cầm điện thoại. Gõ số định danh theo nhóm bốn chữ số cách nhau một khoảng trắng cũng giúp người đọc dò dễ hơn.
Khi chủ nhà nhận được tin kiểu này, nhiều người còn cảm ơn, vì họ đỡ phải phóng to từng tấm ảnh mờ chụp dưới đèn. Gửi ít mà lại tiện cho cả hai bên.
Chủ homestay có được giữ thẻ căn cước của khách không?
Nhiều nơi nghỉ ở vùng du lịch có thói quen giữ thẻ của khách tới lúc trả phòng, coi như "đặt cọc". Thói quen này không có căn cứ trong Luật Cư trú. Việc thông báo lưu trú chỉ cần thông tin, chủ ghi xong là trả lại được ngay. Theo Luật Căn cước, thẻ căn cước là giấy tờ của công dân dùng để chứng minh nhân thân; việc thu giữ thẻ thuộc thẩm quyền của cơ quan, người có thẩm quyền trong những trường hợp luật định, không phải của cơ sở lưu trú.
Ở vùng hồ, giữ thẻ của khách còn bất tiện thực tế: bạn ra bến thuê thuyền, ghé trạm y tế, đi qua chốt kiểm tra trên đường, ở đâu cũng có thể cần xuất trình. Khi thẻ đang nằm trong ngăn kéo nhà chủ cách đó vài cây số, bạn gặp khó.
Nếu chủ nhà đề nghị giữ thẻ, cách nói nhẹ nhàng là: "Anh chị ghi lại thông tin giúp em, em cần mang thẻ theo khi đi thuyền." Nếu lý do của chủ là lo khách bỏ đi không trả tiền, bạn có thể đề nghị thanh toán trước tiền phòng hoặc đặt cọc thêm bằng chuyển khoản. Đổi cọc tiền lấy việc giữ giấy tờ là hợp lý với cả hai bên.
Trường hợp chủ khăng khăng không trả thẻ khi bạn cần, đó là dấu hiệu đáng cân nhắc chuyện ở tiếp.
Ai có thể nhìn thấy ảnh của bạn sau khi gửi?
Chủ nhà và người trong gia đình. Homestay gia đình thường dùng chung một điện thoại để nhắn khách. Vợ, chồng, con cái lớn đều có thể đọc. Phần lớn không có ý xấu, nhưng mỗi người thêm vào là thêm một khả năng sơ suất.
Người làm thuê theo mùa. Mùa đông khách, có nhà thuê thêm người trực, người dọn phòng. Nếu tài khoản nhắn tin được đăng nhập trên máy của họ, ảnh căn cước của khách cũng đi theo.
Nhóm chat vận hành. Một số homestay lập nhóm chat giữa chủ, người dọn phòng, người lái thuyền để báo khách đến. Ảnh căn cước bị chuyển tiếp vào nhóm này là điều bạn khó biết trước. Đây là lý do nên hỏi chủ trước khi gửi: "Ảnh này chỉ anh chị xem thôi đúng không?"
Máy tính dùng chung và kho ảnh tự đồng bộ. Ảnh nhận qua ứng dụng nhắn tin có thể tự lưu vào thư viện ảnh, rồi tự đồng bộ lên dịch vụ lưu trữ đám mây. Ảnh của bạn khi đó nằm trong kho ảnh gia đình người khác, lẫn với ảnh con cái họ, rất lâu sau khi bạn đã quên chuyến đi.
Quyền của bạn với ảnh và thông tin đã gửi
Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, ảnh chân dung và số định danh của bạn là dữ liệu cá nhân. Bên thu thập phải dùng đúng mục đích đã nói với bạn, chỉ giữ trong thời gian cần thiết, và bạn có quyền yêu cầu xoá khi mục đích đã hoàn thành, trừ khi pháp luật buộc họ phải lưu. Những nguyên tắc này trước đây nằm ở Nghị định 13/2023/NĐ-CP, nay được nâng lên thành luật; khi cần dựa vào cụ thể từng điều, nên đọc văn bản hiện hành.
Với khách homestay, điều đó có nghĩa thực tế như sau. Bạn gửi ảnh để chủ khai báo lưu trú, thì chủ chỉ dùng cho việc đó, không dùng để đăng ký sim, mở tài khoản hay gửi cho người khác. Khai xong, bạn có thể đề nghị xoá ảnh. Phần thông tin đã nằm trong hệ thống quản lý lưu trú của cơ quan công an thì không thuộc phạm vi đề nghị xoá, vì đó là hồ sơ theo luật.
Những homestay nhỏ quanh hồ Tà Đùng hầu như chưa có văn bản chính sách về dữ liệu như khách sạn lớn. Điều đó không làm quyền của bạn ít đi, chỉ có nghĩa là bạn nên nói rõ mong muốn của mình bằng một tin nhắn, thay vì mặc định rằng chủ biết.
Giữ lời đề nghị xoá ở dạng tin nhắn còn có thêm một lợi ích: nếu sau này có chuyện, bạn có bằng chứng rằng mình đã gửi với mục đích giới hạn.
Nghi ảnh căn cước bị dùng sai: làm gì trước, làm gì sau
Dấu hiệu thường gặp là có tin nhắn đòi nợ một khoản vay bạn không hề vay, sim lạ đăng ký bằng thông tin của bạn, hoặc người quen nhận được tin nhắn mượn tiền mạo danh. Thứ tự xử lý gợi ý:
- Chụp lại bằng chứng: tin nhắn, cuộc gọi, tên ứng dụng cho vay hay nhà mạng liên quan, thời gian.
- Kiểm tra danh sách thuê bao di động đứng tên bạn qua kênh tra cứu chính thức của nhà mạng, yêu cầu huỷ thuê bao lạ.
- Báo cho người thân, bạn bè rằng có người có thể mạo danh, để họ không chuyển tiền theo tin nhắn lạ.
- Trình báo cơ quan công an nơi cư trú hoặc nơi phát hiện, mang theo bằng chứng đã chụp.
- Liên hệ bộ phận hỗ trợ của tổ chức tài chính, ứng dụng cho vay có tên trong tin nhắn, khiếu nại khoản vay không do bạn ký.
- Nhắn lại cho homestay mà bạn đã gửi ảnh, hỏi lịch sự ảnh đã xoá chưa, có ai khác xem không. Không kết luận ngay là chủ làm lộ, vì ảnh có thể lộ từ chỗ khác.
Phần lớn các vụ lộ ảnh căn cước không bắt nguồn từ một homestay, mà từ những lần gửi ảnh bừa ở nhiều nơi: đăng ký khuyến mãi, mua hàng online, xin việc qua nhóm mạng xã hội. Thói quen gửi tối thiểu ở homestay là một phần của thói quen chung đó.
Câu hỏi thường gặp
Homestay đòi ảnh hai mặt căn cước thì có nên gửi không?
Bạn có thể đề nghị gửi tin nhắn chữ gồm họ tên, ngày sinh, số định danh, vì như vậy đã đủ để thông báo lưu trú. Nếu chủ vẫn cần ảnh, gửi mặt trước kèm dòng ghi chú mục đích, gửi riêng cho người nhận khách và xin xoá sau khi khai xong.
Ghi chú lên ảnh căn cước có làm ảnh mất giá trị khai báo không?
Không, nếu dòng ghi chú không che họ tên và số định danh. Chủ homestay vẫn đọc được thông tin để khai báo lưu trú, còn ảnh có ghi chú như "chỉ dùng khai báo lưu trú, ngày..." thì khó dùng lại để đăng ký dịch vụ khác.
Homestay giữ thẻ căn cước của khách tới khi trả phòng có đúng không?
Không có quy định nào buộc khách để lại thẻ căn cước ở cơ sở lưu trú. Việc thông báo lưu trú chỉ cần thông tin. Nếu chủ lo khách bỏ đi không trả tiền, có thể thanh toán trước hoặc đặt cọc bằng tiền thay vì giữ giấy tờ tuỳ thân.
Có quyền yêu cầu homestay xoá ảnh căn cước sau chuyến đi không?
Có. Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, bạn có quyền yêu cầu xoá dữ liệu khi mục đích thu thập đã hoàn thành. Phần thông tin chủ đã khai vào hệ thống quản lý lưu trú của công an thuộc hồ sơ theo luật, không nằm trong phạm vi yêu cầu xoá với chủ nhà.
Ảnh căn cước bị lộ thì kẻ xấu làm được gì?
Ảnh căn cước rõ nét có thể bị dùng để đăng ký sim, mở tài khoản ở dịch vụ kiểm tra danh tính lỏng lẻo, đăng ký vay qua ứng dụng, hoặc giả danh bạn để lừa người quen. Ghi chú mục đích lên ảnh và gửi tối thiểu làm giảm đáng kể nguy cơ này.
Đi nhóm thì người đặt phòng có nên gom ảnh căn cước cả nhóm không?
Không cần. Người đặt phòng chỉ nên gom danh sách thông tin chữ của từng người rồi gửi chủ nhà một lần. Gom ảnh của cả nhóm vào điện thoại một người là tạo thêm một chỗ có thể lộ, trong khi chủ chỉ cần thông tin để khai.