Người nước ngoài ở homestay quanh hồ Tà Đùng cần mang hộ chiếu còn hạn cùng thị thực, thị thực điện tử hoặc giấy tờ miễn thị thực còn hiệu lực. Chủ homestay phải khai báo tạm trú cho khách với cơ quan công an trong thời hạn ngắn sau khi khách đến. Đây là nghĩa vụ của cơ sở lưu trú theo Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam (Luật số 47/2014/QH13, đã sửa đổi năm 2019 và 2023).
Quy trình này khác với thông báo lưu trú của công dân Việt Nam: tên gọi khác, cách khai khác, thời hạn khác. Văn bản luật nêu thời hạn tính bằng giờ kể từ khi khách đến, dài hơn một chút ở vùng sâu, vùng xa; chi tiết và cách khai có thể được hướng dẫn lại, nên hỏi chủ nhà hoặc cơ quan xuất nhập cảnh khi cần chắc chắn.
Với một vùng hồ còn ít khách ngoại quốc như Tà Đùng, chuyện quan trọng nhất là chọn đúng chủ nhà đã quen làm thủ tục này. Bài dưới đây dành cho chính khách nước ngoài, bạn bè người Việt đi cùng, và người Việt mang hộ chiếu nước ngoài về thăm quê.
Khách nước ngoài cần chuẩn bị gì trước khi lên hồ?
Danh sách dưới đây tính cho một chuyến ở homestay vài đêm. Quy định thị thực khác nhau theo quốc tịch và thay đổi theo từng thời kỳ, nên phần thị thực luôn phải kiểm trên kênh chính thức của Cục Quản lý xuất nhập cảnh hoặc cơ quan đại diện Việt Nam:
| Giấy tờ | Vì sao cần | Lưu ý ở vùng hồ |
|---|---|---|
| Hộ chiếu còn hạn | Chủ nhà dùng để khai báo tạm trú; cơ quan chức năng kiểm tra khi cần | Mang bản gốc; chụp sẵn trang thông tin để làm lại nếu mất |
| Thị thực, thị thực điện tử hoặc giấy tờ miễn thị thực | Chứng minh khách đang ở Việt Nam hợp pháp, còn thời hạn | Thị thực điện tử nên in hoặc lưu bản ngoại tuyến, vì sóng không đều |
| Dấu hoặc thông tin nhập cảnh | Chủ nhà cần ngày nhập cảnh, cửa khẩu để khai | Ghi lại ngày nhập cảnh vào điện thoại |
| Thông tin liên lạc tại Việt Nam | Phòng khi có việc cần liên hệ | Một người Việt quen biết là chỗ dựa rất tốt |
| Bảo hiểm du lịch | Không phải giấy tờ lưu trú nhưng quan trọng nếu ốm, tai nạn | Cơ sở y tế gần nhất có thể cách xa; nên biết trước quy trình bồi hoàn |
Điều khách ngoại quốc hay bất ngờ là chủ homestay không thể "ghi tên trên giấy là xong" như ở một số nước. Việc khai báo tạm trú cần thông tin chính xác của hộ chiếu và thị thực, và chủ nhà phải có tài khoản hoặc cách khai phù hợp. Vì vậy, đừng đợi đến nơi mới hỏi; hỏi ngay từ tin nhắn đầu tiên.
Khai báo tạm trú cho người nước ngoài: chủ nhà làm gì, khách đưa gì
Theo luật về nhập cảnh, cư trú của người nước ngoài, cơ sở lưu trú, kể cả nhà dân cho người nước ngoài ở, có trách nhiệm khai báo tạm trú với công an cấp xã hoặc đơn vị công an được giao nơi có cơ sở lưu trú. Hình thức khai có thể qua trang thông tin điện tử dành cho việc này hoặc bằng phiếu khai báo. Thời hạn khai được luật đặt rất ngắn tính từ lúc khách đến, nên chủ homestay cần thông tin của bạn ngay khi nhận phòng.
Thông tin khách cung cấp thường gồm: họ tên theo hộ chiếu, ngày sinh, giới tính, quốc tịch, số hộ chiếu, loại và thời hạn thị thực hoặc giấy tờ miễn thị thực, ngày nhập cảnh, mục đích đến, thời gian dự kiến ở. Khách đưa hộ chiếu cho chủ xem để đối chiếu rồi nhận lại; không có lý do gì để chủ giữ hộ chiếu suốt thời gian lưu trú.
Chủ homestay mới làm du lịch ở vùng hồ có thể chưa từng khai báo cho khách nước ngoài. Khi đó họ cần thời gian hỏi công an xã hoặc tìm hướng dẫn, và có người sẽ từ chối nhận khách vì sợ làm sai. Đó không phải phân biệt đối xử, mà là sự thận trọng hợp lý. Một homestay từ chối thẳng thắn còn tốt hơn một nơi nhận rồi "để đó không khai", khiến khách gặp rắc rối nếu có kiểm tra.
Nếu bạn là người Việt đi cùng khách nước ngoài, phần việc hữu ích nhất của bạn là làm cầu nối: dịch giúp, gửi thông tin trước cho chủ, giải thích cho khách vì sao chủ cần xem hộ chiếu.
Hỏi gì trước khi đặt homestay cho khách nước ngoài?
Mấy câu hỏi sau nên gửi ngay trong tin nhắn đặt phòng đầu tiên. Câu trả lời giúp bạn biết chủ nhà đã quen việc hay chưa:
- "Nhà mình đã từng nhận khách nước ngoài chưa, có khai báo tạm trú cho khách nước ngoài được không?"
- "Em gửi trước thông tin hộ chiếu, thị thực để anh chị chuẩn bị khai có tiện không?"
- "Khách tới muộn, khoảng mấy giờ thì nhà mình vẫn khai kịp?"
- "Nếu khách đổi ngày hoặc ở thêm, anh chị cần biết trước bao lâu để cập nhật?"
- "Trong nhà có ai nói được tiếng Anh, hay em nên đi cùng để dịch?"
- "Có thanh toán bằng chuyển khoản quốc tế hay thẻ không, hay cần tiền mặt?"
Nếu chủ nhà trả lời ngập ngừng ở câu đầu tiên, không có nghĩa nơi đó xấu, nhưng nên cân nhắc chọn nơi đã quen. Chuyến đi của khách ngoại quốc đến một vùng hồ còn hoang sơ đã có nhiều thứ mới lạ; giấy tờ là phần không nên để thành ẩn số.
Câu cuối về thanh toán tưởng không liên quan giấy tờ, nhưng ở vùng hồ, khách nước ngoài không có tài khoản ngân hàng Việt Nam thường chỉ trả được tiền mặt. Biết trước để đổi tiền ở thành phố là đỡ một nỗi lo.
Người Việt mang hộ chiếu nước ngoài và các trường hợp hay nhầm
Nhập cảnh bằng hộ chiếu nước ngoài. Người gốc Việt, kể cả còn quốc tịch Việt Nam, nếu nhập cảnh bằng hộ chiếu nước ngoài thì khi ở cơ sở lưu trú thường được xử lý theo thủ tục của người nước ngoài: chủ nhà khai báo tạm trú với thông tin hộ chiếu nước ngoài. Đừng ngạc nhiên khi chủ không khai bằng căn cước như người trong nước.
Giấy miễn thị thực cho người gốc Việt. Người Việt Nam định cư ở nước ngoài và thân nhân có thể được cấp giấy miễn thị thực có thời hạn dài. Mang theo giấy này cùng hộ chiếu, vì chủ nhà cần thông tin của cả hai để khai.
Có cả căn cước Việt Nam và hộ chiếu nước ngoài. Nếu bạn còn quốc tịch Việt Nam, có thẻ căn cước và nhập cảnh bằng hộ chiếu Việt Nam, bạn là công dân Việt Nam trong chuyến đi đó và chủ nhà làm thông báo lưu trú bình thường. Giấy tờ dùng khi nhập cảnh quyết định thủ tục nào áp dụng; nếu không chắc, hỏi cơ quan xuất nhập cảnh.
Vợ hoặc chồng người nước ngoài về quê. Trường hợp này không hiếm ở các gia đình có con đi làm xa: con cưới người nước ngoài rồi đưa về thăm quê. Nếu ở homestay, người nước ngoài vẫn được khai báo tạm trú như mọi khách quốc tịch khác. Nếu ở nhà bố mẹ, gia đình là bên có trách nhiệm khai báo; hỏi công an xã Tà Đùng cách làm cho đúng.
Gửi thông tin hộ chiếu cho chủ nhà: gửi gì, giữ gì
Khai báo tạm trú cho người nước ngoài cần nhiều thông tin hơn thông báo lưu trú của người Việt, và thời hạn khai ngắn. Gửi trước giúp chủ nhà chuẩn bị, nhất là khi khách tới vào buổi tối ở một vùng sóng không đều. Gợi ý cách gửi vừa đủ:
- Gửi ảnh trang thông tin cá nhân của hộ chiếu, không cần gửi các trang thị thực cũ của những nước khác.
- Gửi ảnh thị thực Việt Nam đang dùng hoặc thông tin thị thực điện tử: loại, số, ngày hết hạn; nếu được miễn thị thực thì ghi rõ cơ sở miễn.
- Ghi ngày nhập cảnh và cửa khẩu nhập cảnh, vì đây là thông tin chủ nhà khó tự tìm.
- Ghi mục đích đến (du lịch, thăm thân) và ngày dự kiến rời homestay.
- Đè một dòng ghi chú mục đích lên ảnh, như với ảnh căn cước, và xin chủ xoá sau khi khai xong.
- Khi tới nơi, đưa hộ chiếu bản gốc để chủ đối chiếu, nhận lại ngay.
Người Việt đi cùng có thể đứng ra gửi những thông tin này thay khách, nhưng nên hỏi ý khách trước, vì với nhiều người nước ngoài, ảnh hộ chiếu là thứ họ rất ngại chia sẻ. Giải thích rằng chủ nhà cần để làm thủ tục bắt buộc thường đủ để khách yên tâm.
Nếu khách không muốn gửi trước, cứ để tới nơi đưa trực tiếp; chỉ cần báo chủ nhà giờ đến để họ sắp xếp khai cho kịp.
Ở vùng hồ, khách nước ngoài nên lưu ý thêm điều gì?
Tà Đùng chưa phải điểm đến quen với khách quốc tế như Đà Lạt hay Phú Quốc. Ở nhiều homestay, chủ nhà nói tiếng Anh ở mức vài câu, biển chỉ dẫn hầu như chỉ có tiếng Việt, và việc gọi xe, gọi thuyền dựa vào quen biết. Khách nước ngoài đi một mình sẽ dễ dàng hơn rất nhiều nếu có ứng dụng dịch ngoại tuyến đã tải gói tiếng Việt.
Hộ chiếu là giấy tờ khó làm lại nhất trong chuyến. Mất hộ chiếu ở vùng hồ nghĩa là phải trình báo công an, liên hệ cơ quan đại diện của nước mình và làm thủ tục giấy tờ thay thế, thường ở thành phố lớn. Cất hộ chiếu trong túi chống nước, đi thuyền thì mang theo trên người hoặc để lại trong phòng có khoá, không để trên xe máy dựng ở bến.
Một số khách quốc tế quen để lại hộ chiếu ở quầy lễ tân khách sạn để làm thủ tục. Ở homestay Việt Nam, không cần như vậy: chủ xem, ghi, trả lại. Nếu chủ đề nghị giữ hộ chiếu như một kiểu bảo đảm, khách có thể đề nghị trả trước tiền phòng thay thế.
Cuối cùng, kiểm thời hạn thị thực so với ngày rời Việt Nam. Ở quá hạn thị thực là chuyện nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì xảy ra ở một homestay, và một tuần nghỉ thêm vì mê hồ có thể khiến bạn vượt quá thời hạn mà không để ý.
Khi chủ nhà từ chối nhận khách nước ngoài
Thỉnh thoảng một homestay quanh hồ nói thẳng: "Nhà em chưa nhận khách nước ngoài." Câu đó thường có ba lý do. Thứ nhất, chủ chưa có tài khoản hoặc chưa biết quy trình khai báo tạm trú cho người nước ngoài. Thứ hai, chủ lo không giao tiếp được nếu có sự cố ban đêm. Thứ ba, nơi đó chưa đủ điều kiện làm cơ sở lưu trú bài bản và không muốn bị chú ý.
Lý do nào cũng không phải chuyện để tranh cãi. Cách tốt là cảm ơn, hỏi chủ có biết nơi nào trong xã đã quen nhận khách nước ngoài không. Ở một vùng nhỏ, chủ homestay thường biết nhau, và lời giới thiệu của người trong cuộc đáng tin hơn danh sách trên mạng.
Ngược lại, nếu một nơi nhận khách nước ngoài mà nói "không cần khai báo gì đâu", đó mới là chỗ cần cẩn trọng. Khách nước ngoài ở mà không được khai báo tạm trú có thể gặp rắc rối khi có kiểm tra, khi gia hạn thị thực hay khi làm thủ tục rời Việt Nam. Bỏ qua một nơi dễ dãi đôi khi là lựa chọn an toàn hơn.
Một homestay đã khai báo đúng cho khách nước ngoài là homestay đã làm việc với công an xã, hiểu quy trình, và thường cũng cẩn thận ở những chuyện khác. Đó là tín hiệu tốt để chọn.
Câu hỏi thường gặp
Người nước ngoài có được ở homestay ở Việt Nam không?
Được. Luật về nhập cảnh, cư trú của người nước ngoài cho phép người nước ngoài tạm trú tại cơ sở lưu trú, kể cả nhà dân, với điều kiện chủ cơ sở khai báo tạm trú đúng quy định. Khách cần hộ chiếu và thị thực hoặc giấy tờ miễn thị thực còn hạn.
Khai báo tạm trú cho người nước ngoài phải làm trong bao lâu?
Luật về nhập cảnh, cư trú của người nước ngoài đặt thời hạn khai báo tính bằng giờ kể từ khi khách đến cơ sở lưu trú, và cho thời hạn dài hơn ở vùng sâu, vùng xa. Vì quy định có thể được hướng dẫn lại, chủ homestay nên hỏi công an xã nơi mình hoạt động để làm đúng.
Homestay có được giữ hộ chiếu của khách nước ngoài không?
Không có quy định nào buộc khách để lại hộ chiếu ở cơ sở lưu trú. Chủ nhà cần xem hộ chiếu để lấy thông tin khai báo tạm trú rồi trả lại. Nếu chủ lo về thanh toán, khách có thể trả trước tiền phòng thay vì để lại hộ chiếu.
Việt kiều về quê ở homestay thì khai báo kiểu gì?
Phụ thuộc giấy tờ dùng khi nhập cảnh. Nếu vào Việt Nam bằng hộ chiếu nước ngoài, chủ homestay thường khai báo tạm trú như với người nước ngoài. Nếu vào bằng hộ chiếu Việt Nam và có căn cước, chủ làm thông báo lưu trú như công dân trong nước.
Khách nước ngoài có cần tự lên công an đăng ký không?
Với chuyến du lịch ở homestay, cơ sở lưu trú là bên khai báo tạm trú; khách chỉ cần đưa hộ chiếu và thông tin thị thực. Khách chỉ phải tự làm thủ tục với cơ quan xuất nhập cảnh khi có việc riêng như gia hạn thị thực, cấp giấy tờ mới hay mất hộ chiếu.
Mất hộ chiếu khi đang ở Tà Đùng thì làm gì?
Trình báo với công an xã nơi đang ở để được xác nhận mất, báo chủ homestay, rồi liên hệ cơ quan đại diện của nước mình tại Việt Nam để làm giấy tờ thay thế. Thủ tục xuất cảnh sau đó cần làm với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh; nên có người Việt hỗ trợ.