Ở homestay nhỏ quanh hồ Tà Đùng, bạn thường dùng chung hiên, lối đi, sân, có khi cả nhà vệ sinh và gian bếp với khách phòng bên, và vách giữa hai phòng có khi chỉ là một lớp gỗ. Để ở chung dễ chịu, cần giữ mấy quy ước ngầm: nói nhỏ khi trời tối, dùng chỗ chung xong thì trả lại sạch, không chiếm hiên lâu, hỏi trước khi chụp ảnh người khác, và khi phòng bên làm phiền thì nhờ chủ nhà nói giúp trước khi tự ra mặt.
Ở chung với người lạ là một phần của trải nghiệm homestay, khác hẳn khách sạn nơi bạn hiếm khi thấy mặt người phòng bên. Có người thích điều này vì dễ làm quen, có người thấy phiền. Biết trước mình sẽ gặp gì giúp bạn chọn phòng hợp và cư xử thoải mái hơn.
Bài này nói về những chỗ dùng chung và quy ước của từng chỗ, chuyện âm thanh qua vách, làm quen hay giữ khoảng cách, đồ đạc và chỗ phơi, vật nuôi, và cách xử lý khi khách phòng bên làm phiền.
Ở homestay nhỏ, khách khác ở gần đến mức nào?
Một homestay có chủ ở cùng quanh hồ thường chỉ có vài phòng khách, xếp thành một dãy hoặc vài căn nhỏ trên cùng một khoảnh đồi. Cửa phòng bạn có khi cách cửa phòng bên vài bước chân, chung một dải hiên nhìn xuống hồ. Buổi sáng, bạn và họ cùng ra hiên ngắm sương; buổi tối, cùng ngồi chờ cơm. Không gặp nhau mới là lạ.
Ở những nhà chung mái, khách hai phòng có thể dùng chung một nhà vệ sinh, chung một lối đi qua phòng khách của chủ. Ở những nơi có phòng tập thể với giường tầng, bạn ngủ chung phòng với người hoàn toàn xa lạ. Mức độ gần gũi này khác nhau rất nhiều giữa các nơi, và thường không thể đoán chỉ bằng ảnh đẹp trên mạng.
Vì vậy khi hỏi phòng, nên hỏi luôn: phòng có nhà vệ sinh riêng không, hiên có dùng chung không, hôm đó nhà có bao nhiêu khách khác, có đoàn đông không. Câu cuối quan trọng vào dịp cuối tuần và lễ, khi một đoàn bạn đông người có thể đặt gần hết các phòng còn lại và biến buổi tối thành một bữa tiệc.
Nếu đi để tìm yên tĩnh, chọn ngày thường, chọn phòng ở đầu dãy hoặc căn tách riêng, và nói rõ nhu cầu với chủ. Chủ nhà xếp phòng hằng ngày nên biết chỗ nào yên nhất.
Những chỗ dùng chung và quy ước ngầm của từng chỗ
Không có nội quy nào ghi hết những điều này, nhưng khách ở homestay lâu năm đều hiểu. Gom lại thành bảng để bạn đọc một lần là nắm:
| Chỗ dùng chung | Quy ước ngầm |
|---|---|
| Hiên, chòi nhìn hồ | Ngồi vừa phải rồi nhường, nhất là giờ sương sớm và hoàng hôn; không bày đồ chiếm cả dãy ghế |
| Nhà vệ sinh chung | Dùng nhanh vào giờ cao điểm buổi sáng; dội sạch, lau sàn nếu làm ướt; không để đồ cá nhân lại |
| Bình nước nóng chung | Tắm vừa đủ, nhất là khi nhiều người chờ; báo chủ nếu hết nước nóng |
| Bếp, bàn ăn chung | Xếp lượt, dọn ngay sau khi dùng, không để đồ ăn chiếm bàn |
| Dây phơi, sào phơi | Phơi gọn một phần, thu về khi khô, không phơi đồ lót chỗ ai cũng đi qua |
| Ổ điện chung ngoài hiên | Sạc xong rút ra, không cắm qua đêm chiếm chỗ |
| Lối đi, cầu thang | Không để giày dép, balo chắn lối; ban đêm đi nhẹ |
Phần lớn va chạm giữa khách với nhau đến từ hai chỗ: nhà vệ sinh chung vào buổi sáng và hiên nhìn hồ vào giờ đẹp. Cả hai đều là tài nguyên khan hiếm trong vài chục phút mỗi ngày. Biết nhường một chút ở hai chỗ này là đủ để không ai khó chịu.
Nếu thấy nhóm mình đông và hay chiếm chỗ chung, chủ động hỏi phòng bên "anh chị có cần dùng không, tụi em dọn ra" trước khi họ phải lên tiếng.
Âm thanh qua vách gỗ và cách giữ cho cả hai phòng
Nhiều homestay quanh hồ dựng bằng gỗ, tôn cách nhiệt hoặc vách mỏng để nhẹ và hợp cảnh. Đẹp, ấm, nhưng cách âm kém. Một cuộc gọi video với âm lượng bình thường, tiếng sạc pin kêu bíp, tiếng kéo khoá balo lúc nửa đêm đều lọt sang phòng bên. Ngược lại, bạn cũng sẽ nghe họ.
Cách đơn giản nhất là giả định phòng bên nghe được mọi thứ, và cư xử theo giả định đó. Gọi điện thì đeo tai nghe, nói nhỏ. Nói chuyện riêng tư thì để lúc ra ngoài. Đặt báo thức rung thay vì chuông. Đóng cửa nhẹ, đặt balo xuống nhẹ.
Người ngủ khó nên mang theo nút bịt tai và bịt mắt. Ở vùng quê, ngoài tiếng phòng bên còn có tiếng gà gáy từ rất sớm, tiếng chó sủa, tiếng mưa trên mái tôn. Đó không phải lỗi của ai, và không ai tắt được.
Nhóm bạn đi chung, muốn nói chuyện rôm rả, nên chọn lúc tất cả đang ở ngoài, ở hồ hoặc đi dạo, thay vì trong phòng lúc tối. Nếu được, đặt các phòng liền nhau cho cả nhóm để tiếng ồn chủ yếu dội vào chính người trong nhóm.
Làm quen hay giữ khoảng cách: cả hai đều được
Chào hỏi là đủ phép lịch sự. Gặp khách phòng bên ở hiên, một câu chào và nụ cười là đủ. Không ai bắt buộc phải trò chuyện thêm. Người đi để nghỉ ngơi có quyền chỉ chào rồi thôi, và bạn cũng vậy.
Đọc tín hiệu trước khi bắt chuyện. Người đang đọc sách, đeo tai nghe, ngồi một mình nhìn hồ thường muốn yên. Người đang loay hoay hỏi đường, đang pha thêm ấm trà, đang mời mọc thì dễ bắt chuyện. Một câu mở nhẹ như "anh chị đi thuyền chưa, bến nào được" là đủ để biết họ có muốn nói tiếp không.
Chia sẻ thông tin là cách làm quen tự nhiên nhất. Ở vùng hồ, ai cũng cần biết chỗ ngắm đẹp, đường nào đi được sau mưa, người lái thuyền nào đúng giờ. Kể cho nhau nghe những điều này vừa có ích vừa thân thiện, không ai thấy bị làm phiền.
Đi chung chuyến thuyền, chia chi phí. Có khi hai nhóm khách nhỏ ghép chung một chuyến thuyền ra đảo cho vui và đỡ chi phí. Nếu muốn, hỏi qua chủ nhà để chủ kết nối, và thống nhất cách chia từ đầu.
Không chụp ảnh người khác khi chưa hỏi. Hiên đẹp, sương đẹp, nhưng người đang ngồi ở đó không nhất thiết muốn vào ảnh của bạn. Hỏi trước, hoặc chọn góc không có người.
Đồ đạc, chỗ phơi, chỗ sạc: những chuyện nhỏ hay gây khó chịu
Ở chung thì đồ đạc cũng ở chung. Mấy thói quen giúp không ai phải bực mình:
- Giày dép để gọn trước cửa phòng mình, không để rải dọc hiên. Giày dính bùn đất đỏ thì rửa sơ ở vòi ngoài sân trước khi lên hiên.
- Áo mưa, ô ướt treo ở chỗ chủ chỉ, không vắt lên lan can chung cho nước nhỏ xuống lối đi.
- Đồ phơi gọn một đoạn dây, thu về khi khô. Mùa mưa, quần áo lâu khô, càng nên phơi gọn để người khác còn chỗ.
- Đồ có giá trị như máy ảnh, ví, điện thoại không để ngoài hiên hay trong bếp chung. Không phải vì khách khác xấu, mà vì chỗ chung ai cũng qua lại, lỡ nhầm hay rơi thì khó tìm.
- Đồ ăn cất trong phòng phải đậy kín. Vùng quê có kiến, chuột, và đồ ăn để ngoài sẽ kéo chúng tới cả phòng bên.
- Ổ điện chung: sạc xong rút ra để người khác dùng. Mất điện có điện lại, nhiều người cùng cần sạc.
Nếu thấy đồ của mình bị dùng nhầm hay di chuyển, hỏi nhẹ nhàng hoặc nhờ chủ hỏi. Phần lớn là nhầm lẫn, không phải cố ý, và một câu hỏi bình tĩnh giải quyết nhanh hơn một lời trách.
Phòng tập thể với giường tầng cần để ý thêm: chọn giường xong thì để đồ gọn trên giường mình hoặc trong tủ khoá nếu có, không trải balo ra sàn chung. Bật đèn đọc nhỏ thay vì đèn trần khi người khác đã ngủ, và thay đồ trong nhà vệ sinh thay vì giữa phòng.
Vật nuôi của nhà chủ và của khách khác
Nhà vườn quanh hồ thường có chó, mèo, gà vịt đi lại trong sân. Với nhiều khách, đó là một phần dễ thương của chuyến đi; với người sợ chó hay dị ứng lông mèo, đó là chuyện cần biết trước. Hỏi chủ ngay khi đặt phòng nếu bạn có vấn đề với vật nuôi. Đến nơi, đừng cho chó mèo nhà chủ ăn đồ ăn của mình khi chưa hỏi; có loại thức ăn người dùng được nhưng không tốt cho vật nuôi, và chủ có cách cho ăn riêng.
Một số homestay nhận khách mang theo thú cưng. Nếu phòng bên có khách đi cùng chó, sẽ có thêm tiếng sủa, có khi chó của khách và chó nhà chủ gầm gừ nhau. Đây là việc chủ nhà và người mang thú cưng phải lo, nhưng bạn có thể giúp bằng cách không tự ý vuốt ve hay cho ăn con vật của người khác.
Ngược lại, nếu chính bạn mang thú cưng theo, hãy nghĩ đến khách phòng bên: giữ dây, dọn chất thải, không để con vật vào phòng ăn hay bếp chung, và để nó trong phòng vào giờ người khác nghỉ. Chuyện homestay có nhận thú cưng hay không có bài trả lời riêng ở danh mục hỏi đáp chỗ ở.
Riêng với trẻ nhỏ đi cùng, dặn con không đuổi gà, không trêu chó của nhà chủ, không bế mèo khi chưa hỏi. Vật nuôi ở nhà vườn quen với người nhà nhưng có thể phản ứng với trẻ lạ chạy nhảy, và một vết cào nhỏ cũng đủ làm hỏng một buổi chiều của cả hai gia đình.
Khi khách phòng bên làm phiền: nhờ chủ trước hay nói thẳng?
Có những đêm phòng bên hát hò, nói chuyện to quá giờ, hoặc để đồ chiếm hết chỗ chung. Thứ tự xử lý dưới đây giúp bạn giải quyết mà không gây thêm căng thẳng:
- Chờ một chút để chắc đó không phải chuyện thoáng qua, như một tràng cười hay một cuộc gọi ngắn.
- Nếu kéo dài và đã muộn, gõ cửa nói nhẹ nhàng, xưng hô lịch sự: "Anh chị ơi, mai tụi em dậy sớm, anh chị nói nhỏ giúp tụi em chút nha". Đa số người sẽ xin lỗi và giảm ngay.
- Nếu ngại đối mặt, hoặc đã nói mà không thay đổi, nhắn hay gặp chủ nhà nhờ nhắc giúp. Chủ có quyền nhắc nội quy nhà mình, lời nói của chủ có trọng lượng hơn.
- Không cãi nhau, không lớn tiếng giữa đêm. Một cuộc cãi vã còn ồn hơn chính tiếng ồn ban đầu, và làm khó cho chủ nhà.
- Nếu cả đêm vẫn không ổn, hôm sau nói chuyện với chủ xem có phòng khác yên hơn không cho đêm tiếp theo.
- Ghi vào đánh giá một cách công bằng nếu chủ đã cố gắng nhưng không kiểm soát được, và ghi rõ nếu chủ không làm gì.
Còn khi chính bạn là người bị nhắc, nhận lời, xin lỗi và giảm tiếng ngay. Không ai muốn trở thành "đoàn khách ồn" trong lời kể của người khác. Các tình huống nặng hơn như mất đồ hay xung đột kéo dài có hướng dẫn riêng ở danh mục sự cố và quyền của khách.
Câu hỏi thường gặp
Homestay ở Tà Đùng có phải dùng chung nhà vệ sinh với khách khác không?
Một số nơi có, nhất là homestay chung mái nhà hoặc phòng tập thể; nhiều nơi khác có nhà vệ sinh riêng từng phòng. Hỏi rõ khi đặt phòng, đừng suy ra từ ảnh vì ảnh hiếm khi cho thấy điều này.
Khách phòng bên ồn lúc nửa đêm thì nên làm gì?
Gõ cửa nhắc nhẹ nhàng, hoặc nhờ chủ nhà nhắc giúp nếu ngại. Tránh cãi nhau giữa đêm. Nếu vẫn ồn, hôm sau hỏi chủ đổi sang phòng yên hơn cho đêm tiếp theo.
Ở homestay có nên làm quen với khách khác không?
Không bắt buộc. Một câu chào là đủ lịch sự. Nếu thấy người kia cởi mở, chia sẻ thông tin về đường, bến thuyền, chỗ ngắm đẹp là cách làm quen tự nhiên. Người muốn yên tĩnh thì cứ giữ khoảng cách.
Vách gỗ ở homestay có nghe rõ tiếng phòng bên không?
Thường là có, vì nhiều homestay quanh hồ làm bằng gỗ hoặc vách mỏng. Người ngủ khó nên mang nút bịt tai, và nên cư xử như phòng bên nghe được mọi thứ: gọi điện đeo tai nghe, báo thức để rung.
Đi đông bạn thì làm sao để không làm phiền khách khác?
Đặt các phòng liền nhau, nói chuyện rôm rả khi ở ngoài, vào phòng thì nói nhỏ sau giờ nhà chủ đi ngủ. Nếu muốn ngồi khuya, hỏi chủ có góc nào tách xa khu phòng khách không.
Có nên ghép thuyền với khách phòng bên để đi ra đảo không?
Được, nếu cả hai nhóm đều muốn. Nhờ chủ nhà kết nối với người lái thuyền và thống nhất cách chia chi phí, giờ đi giờ về từ đầu để khỏi khó xử giữa chừng.