Ở homestay có chủ sống cùng quanh hồ Tà Đùng, giờ giấc đi theo nếp của một gia đình làm vườn: ngủ sớm, dậy sớm, cổng thường đóng khi trời tối hẳn và ban đêm khu nhà rất yên. Khách nên hỏi giờ đóng cổng ngay khi đến, báo trước nếu về muộn, giữ yên lặng sau giờ nhà đi ngủ, và khi dậy sớm ngắm sương thì đi lại nhẹ nhàng.
Không có quy định chung nào cho mọi homestay. Mỗi nhà một nếp, có nhà thoải mái để khách tự mở khoá cổng, có nhà muốn khách về trước một giờ nhất định. Điều chắc chắn là ở vùng hồ, đêm xuống rất nhanh và rất tĩnh, nên mọi âm thanh, ánh đèn và việc ra vào đều dễ ảnh hưởng đến người đang ngủ.
Bài này giúp bạn hiểu vì sao nhịp sống ở đây khác thành phố, sắp lịch một ngày cho khớp với nhà chủ, xử lý chuyện về khuya, giữ tiếng ban đêm, dậy sớm đúng cách và trả phòng gọn gàng.
Vì sao nhà làm vườn quanh hồ ngủ sớm, dậy sớm?
Phần lớn gia đình mở homestay quanh hồ Tà Đùng vẫn làm vườn: cà phê, hồ tiêu, cây ăn trái, có nhà nuôi thêm gà, heo hoặc thả cá. Việc vườn bắt đầu khi trời vừa sáng, lúc nắng chưa gắt, sương còn đọng trên lá. Nhiều việc như tưới, phun, hái phải xong trước trưa. Người làm vườn vì thế quen dậy rất sớm, và để dậy sớm thì phải ngủ sớm.
Đường sá cũng góp phần vào nếp ấy. Nhiều homestay nằm cuối ngõ đất, đèn đường thưa hoặc không có. Ban đêm, ít ai đi lại nếu không có việc. Hàng quán ở trung tâm xã đóng sớm hơn ở thành phố. Khi trời tối hẳn, cả xóm gần như dừng mọi hoạt động ngoài trời.
Hiểu được điều này, bạn sẽ thấy chuyện chủ đóng cổng sớm hay nhắc khách giữ tiếng không phải là khắt khe. Đó là cách một gia đình giữ sức cho ngày làm việc hôm sau. Bạn là khách đến nghỉ, còn họ đang sống cuộc sống thường ngày của mình. Một chuyến đi vui là khi hai nhịp ấy không giẫm lên nhau.
Mặt tốt của nếp này là bạn được ngủ trong yên tĩnh thật sự, điều hiếm có ở thành phố, và có lý do để dậy sớm ngắm hồ lúc sương còn dày, đúng lúc đẹp nhất trong ngày.
Một ngày ở homestay ven hồ: nhà chủ làm gì, khách lưu ý gì
Khung dưới đây là nhịp thường gặp ở các nhà làm vườn có nhận khách, không phải giờ cố định. Mỗi nhà lệch đi một chút, nên vẫn hỏi chủ cho chắc:
| Khoảng thời gian | Nhà chủ thường làm gì | Khách nên lưu ý |
|---|---|---|
| Tờ mờ sáng | Dậy nấu nước, cho gà ăn, ra vườn | Lúc sương đẹp nhất; ra khỏi phòng nhẹ nhàng |
| Sáng | Làm vườn, đi chợ trung tâm xã, đưa con đi học | Báo nếu cần bữa trưa, hỏi việc nhờ mua đồ |
| Trưa | Nghỉ ngơi, có khi cả nhà ở rẫy mùa thu hoạch | Hạn chế gọi chủ nếu không gấp, giữ tiếng |
| Chiều muộn | Về nhà, nấu cơm tối | Về kịp giờ ăn nếu đã đặt bữa |
| Tối | Ăn cơm, ngồi hiên uống trà, xem ti vi | Lúc dễ trò chuyện; hỏi chuyện hôm sau |
| Khuya | Tắt đèn đi ngủ | Giữ yên lặng, hạn chế ra vào |
Nhìn khung này sẽ thấy hai thời điểm dễ va chạm nhất: buổi trưa và lúc khuya. Buổi trưa, khách đi chơi về muốn tắm rửa, gọi điện, nói chuyện rôm rả, đúng lúc chủ nhà đang nghỉ. Lúc khuya, nhóm bạn muốn ngồi thêm một chút, đúng lúc cả nhà đã ngủ.
Mùa thu hoạch cà phê, thường vào những tháng cuối năm, nhịp này thay đổi: cả nhà đi rẫy từ sáng tới chiều, về nhà mệt và ngủ sớm hơn. Nếu bạn đến vào mùa này, nên hỏi trước ai sẽ ở nhà ban ngày.
Về khuya: báo trước và vào nhà thế nào
Báo giờ về dự kiến từ trước khi đi. Trước khi ra khỏi nhà buổi chiều, nói với chủ "tối nay tụi em về khoảng mấy giờ". Nếu biết sẽ về muộn hơn giờ đóng cổng, hỏi luôn cách vào: chủ để chìa khoá ở đâu, cổng có chốt trong hay chỉ khép, có cần gọi trước khi về không.
Nhắn khi trễ hơn dự kiến. Đi ra hồ, ngồi quán ven hồ hay đi thăm người quen, rất dễ quên giờ. Khi thấy mình sẽ về trễ, nhắn ngay một tin. Sóng ở một số chỗ ven hồ yếu, nên nhắn khi còn ở chỗ có sóng, đừng đợi tới lúc gần về.
Cẩn thận với chó giữ nhà. Ban đêm, chó nhà vườn thường được thả để giữ nhà. Khách đi về muộn có thể bị sủa, thậm chí bị chặn ở cổng. Hỏi chủ cách xử lý: gọi trước để chủ ra giữ chó, hoặc gọi tên con chó nếu nó đã quen bạn từ chiều.
Đi đường đất ban đêm chậm và có đèn. Đoạn ngõ cuối về homestay thường tối, có ổ gà, có đoạn dốc. Đi xe máy chậm, bật đèn pha, xuống xe dắt nếu thấy trơn. Không đi lối tắt qua vườn người khác dù thấy gần hơn.
Vào nhà nhẹ nhàng. Khi về tới, tắt máy xe từ ngoài cổng rồi dắt vào, khép cổng nhẹ, nói nhỏ. Tiếng nẹt pô hay tiếng cười lớn lúc nửa đêm vang rất xa trên đồi, đánh thức không chỉ nhà chủ mà cả hàng xóm.
Giữ yên lặng ban đêm: âm thanh trên đồi đi xa hơn bạn nghĩ
Ở thành phố, tiếng xe cộ che đi rất nhiều âm thanh nhỏ. Ở vùng hồ, đêm gần như tĩnh hẳn, chỉ còn tiếng côn trùng và gió. Trong không gian ấy, một cuộc nói chuyện bình thường ngoài hiên cũng nghe rõ ở nhà bên cạnh; nhạc mở từ loa điện thoại nghe được cả từ dưới dốc. Mặt hồ phẳng còn làm âm thanh truyền xa hơn.
Nhiều homestay làm bằng gỗ hoặc vách mỏng, cách âm kém. Tiếng kéo ghế, tiếng đóng cửa mạnh, tiếng gọi video lớn đều lọt sang phòng bên và nhà chủ. Nên coi giờ nhà chủ tắt đèn là giờ hạ giọng của cả khu. Muốn ngồi trò chuyện thêm, vào trong phòng, đóng cửa, nói nhỏ.
Nếu nhóm bạn có thói quen thức khuya và muốn ngồi ngoài trời, hãy hỏi chủ trước khi đặt phòng xem có góc nào đủ xa khu nhà để ngồi mà không phiền ai. Có nơi có chòi hoặc hiên tách riêng; có nơi thì không. Biết trước để chọn đúng chỗ, đừng đến nơi rồi mới thấy cả khuôn viên chỉ có một khoảng hiên trước cửa phòng chủ.
Một điều nhỏ hay bị quên: đèn. Bật đèn pha xe, đèn pin rọi thẳng vào cửa sổ nhà chủ lúc khuya cũng làm người ta tỉnh giấc. Đi về ban đêm, chĩa đèn xuống đất.
Dậy sớm ngắm sương mà không làm phiền ai
Sương sớm trên hồ Tà Đùng là lý do nhiều người chọn ngủ lại thay vì đi về trong ngày. Để có buổi sáng đẹp mà không làm cả nhà thức giấc theo, làm theo các bước sau:
- Tối hôm trước, báo chủ giờ bạn định dậy và hỏi cổng có khoá không, lối ra hồ có an toàn lúc trời còn tối không.
- Chuẩn bị sẵn áo ấm, đèn pin, giày bám đường và để ngay cạnh cửa, đỡ phải lục balo lúc sáng.
- Đặt báo thức ở chế độ rung hoặc âm lượng nhỏ, nhất là khi phòng chung vách.
- Ra khỏi phòng nhẹ nhàng, khép cửa từ từ, không gọi nhau to ngoài sân.
- Nếu phải mở cổng, khép lại sau khi ra để vật nuôi không chạy ra đường.
- Đi bộ ra điểm ngắm theo lối chủ đã chỉ, không đi tắt qua vườn và không đứng sát mép đất bở.
- Về đến nhà, nếu chủ đã dậy, chào một tiếng và kể vài câu về buổi sáng; chủ nhà nào cũng thích nghe khách khen chỗ mình.
Có homestay mà chính chủ nhà sẽ rủ bạn dậy sớm, thậm chí dẫn ra chỗ ngắm quen thuộc. Nếu được mời, đó là cơ hội tốt; nếu không, cứ tự đi theo lối đã hỏi.
Những sáng mù dày, mặt hồ có khi chỉ hiện ra khi nắng lên một lúc. Không cần đứng chờ ngoài trời lạnh từ quá sớm; hỏi chủ thường mấy giờ sương bắt đầu tan ở mùa này.
Giờ trả phòng và mấy việc trước khi rời đi
Giờ trả phòng ở homestay nhỏ thường linh hoạt hơn khách sạn, nhưng linh hoạt không có nghĩa là tuỳ ý. Chủ có thể đã nhận khách mới đến buổi chiều, cần thời gian dọn phòng, giặt chăn. Mấy điều nên làm:
- Hỏi giờ trả phòng từ tối hôm trước, nhất là khi muốn ở lại thêm một chút buổi trưa.
- Nếu muốn gửi balo để đi chơi thêm rồi quay lại lấy, hỏi chủ có chỗ gửi không và mấy giờ chủ có nhà.
- Gom rác trong phòng vào một túi, để đúng chỗ chủ chỉ.
- Kiểm tra sạc điện thoại, đồ phơi ngoài dây, giày dép để ngoài hiên — ba thứ khách hay bỏ quên nhất.
- Trả chìa khoá tận tay hoặc để đúng chỗ đã hẹn, nhắn tin báo nếu chủ vắng.
- Thanh toán các khoản phát sinh như bữa ăn, nước uống, đồ nhờ mua trước khi chào ra về.
Nếu chủ không có nhà lúc bạn đi, đừng lặng lẽ rời đi. Một tin nhắn ngắn báo đã trả phòng, chìa khoá để ở đâu, kèm lời cảm ơn, khép lại chuyến đi tử tế và giúp chủ yên tâm.
Với những chuyến về TP.HCM hay các tỉnh miền Đông, nhiều khách muốn rời đi thật sớm để tránh nắng và kịp đường. Nếu vậy, trả tiền và nhận lại giấy tờ từ tối hôm trước, hỏi cách mở cổng lúc trời còn tối, và dọn sẵn balo để sáng ra chỉ cần xách đi. Rời nhà trong im lặng mà mọi việc đã xong xuôi là cách chào tạm biệt lịch sự nhất với một gia đình đang ngủ.
Khi lịch của bạn và nhà chủ lệch nhau
Có những chuyến đi mà lịch của khách không thể khớp với nếp nhà: chuyến xe đến lúc nửa đêm, hoặc phải rời đi trước khi trời sáng để kịp việc ở thành phố. Những trường hợp này không hiếm, và cách làm đúng là nói rõ từ lúc đặt phòng. Chủ nhà biết trước sẽ sắp xếp được: để cổng mở, để chìa khoá ở chỗ hẹn, dặn chó trước, hoặc nói thẳng là không tiện để bạn chọn chỗ khác.
Nếu đến nơi mới phát sinh, chẳng hạn trời mưa to nên quyết định ở thêm một đêm hoặc về sớm, hãy hỏi chủ trước khi quyết. Nhà có thể đã nhận khách khác cho phòng của bạn, hoặc ngược lại đang muốn giữ bạn ở lại vì đường lầy nguy hiểm. Một cuộc trao đổi ngắn giải quyết được gần hết.
Thỉnh thoảng sẽ có nhà mà nếp giờ giấc quá chặt so với nhu cầu của bạn, ví dụ khoá cổng từ rất sớm và không cho khách giữ chìa. Khi đó, đừng cố phá nếp nhà người ta. Ở đúng kỳ hạn đã đặt, lần sau chọn nơi khác hợp hơn, và ghi điều này vào đánh giá một cách trung thực để người đi sau biết mà chọn.
Ngược lại, khi chủ nhà linh động vì bạn, như thức chờ bạn về muộn, dậy sớm mở cổng cho bạn đi kịp xe, đó là một ân tình nhỏ. Một lời cảm ơn cụ thể lúc chào ra về, hoặc một dòng nhắc tên chủ trong đánh giá, là cách đáp lại vừa đủ và được nhớ lâu.
Câu hỏi thường gặp
Homestay ở Tà Đùng thường đóng cổng lúc mấy giờ?
Không có giờ chung, mỗi nhà một nếp, nhưng nhìn chung nhà làm vườn đóng cổng khi trời tối hẳn và ngủ sớm. Hỏi chủ ngay khi đến, và hỏi luôn cách vào nhà nếu về muộn hơn giờ đó.
Về homestay muộn thì có bị khoá ngoài không?
Có thể, nếu không báo trước. Cách tránh là báo giờ về dự kiến trước khi đi, hỏi chủ để chìa khoá hay chốt cổng thế nào, và nhắn tin ngay khi thấy mình sẽ trễ, lúc còn ở chỗ có sóng.
Ở homestay có được ngồi nói chuyện ngoài hiên buổi tối không?
Thường là được trong buổi tối, nhưng sau giờ nhà chủ đi ngủ nên vào phòng và nói nhỏ. Ở vùng hồ, đêm rất tĩnh nên âm thanh đi xa; nếu nhóm muốn thức khuya, hỏi chủ có góc nào tách xa khu nhà không.
Muốn dậy thật sớm ngắm sương hồ Tà Đùng thì cần báo chủ không?
Nên báo từ tối hôm trước để biết cổng có khoá không, lối ra hồ lúc trời tối có an toàn không. Chủ nhà thường còn chỉ cho chỗ ngắm đẹp và giờ sương tan ở mùa đó.
Trả phòng muộn ở homestay có được không?
Tuỳ nhà và tuỳ hôm đó có khách mới hay không. Hỏi từ tối hôm trước. Nếu không ở thêm được, nhiều nơi vẫn cho gửi balo để bạn đi chơi tiếp rồi quay lại lấy.
Đến homestay lúc nửa đêm thì làm thế nào cho phải phép?
Báo rõ giờ đến từ lúc đặt phòng và nhắn cập nhật trên đường. Chủ sẽ sắp xếp cách vào nhà. Khi đến, tắt máy xe từ ngoài cổng, đi nhẹ, nói nhỏ, chỉ hỏi những điều cần cho đêm đó.